आता फक्त रिव्हेन्यू वाढवून चालणार नाही! इन्स्टिट्यूशनल इन्व्हेस्टर्सनी कंपन्यांच्या ERP मॅच्युरिटीवर लक्ष केंद्रित केले आहे. कमकुवत अकाउंटिंग सिस्टिममुळे आता स्टार्टअप्स आणि फॅमिली बिझनेसच्या व्हॅल्युएशनवर गदा येत आहे.
गेल्या अनेक वर्षांपासून कंपन्यांचे व्हॅल्युएशन ठरवताना मुख्य निकष हा 'टॉप-लाईन रिव्हेन्यू ग्रोथ' हाच असायचा. मात्र, सध्याच्या बाजारात गुंतवणूकदारांची दृष्टी बदलली आहे. आता कंपन्यांच्या अंतर्गत सिस्टिम म्हणजेच ERP (Enterprise Resource Planning) किती प्रगत आहे, यावर गुंतवणूकदार अधिक भर देत आहेत. अपूर्ण किंवा विखुरलेली अकाउंटिंग सिस्टिम आता गुंतवणूकदारांसाठी 'रेड फ्लॅग' ठरू लागली आहे.
नवीन 'डिफेन्सिव्ह' डील स्ट्रक्चर्स
जेव्हा ड्यु डिलिजन्स (Due Diligence) दरम्यान डेटा कमकुवत आढळतो, तेव्हा गुंतवणूकदार सावध पवित्रा घेत आहेत. आता पूर्ण व्हॅल्युएशन देण्याऐवजी, Escrow Accounts आणि Performance-linked earn-outs सारख्या पर्यायांचा वापर केला जात आहे. याचा अर्थ असा की, जोपर्यंत कंपनी ऑडिट-रेडी मानके पूर्ण करत नाही, तोपर्यंत ठराविक फंड रोखून धरला जातो. यामुळे फाउंडर्सवर गुंतवणूक मिळण्यापूर्वी बॅक-ऑफिस इन्फ्रास्ट्रक्चर सुधारण्याचे मोठे दडपण आले आहे.
गव्हर्नन्स आणि ऑडिटची गरज
भारतातील SEBI आणि Ministry of Corporate Affairs (MCA) यांनी आर्थिक पारदर्शकतेवर कडक निर्बंध घातले आहेत. अशा वेळी ज्या कंपन्यांकडे मजबूत ERP सिस्टिम नाही, त्यांना रिअल-टाइम डेटा रिपोर्टिंग करणे कठीण जाते. विशेषतः जुन्या फॅमिली बिझनेसमध्ये आणि वेगाने वाढणाऱ्या स्टार्टअप्समध्ये जिथे फक्त फ्रंट-एंडवर लक्ष दिले जाते, तिथे आर्थिक शिस्त नसल्यामुळे व्हॅल्युएशनमध्ये कट (Haircut) सहन करावा लागत आहे.
डेटा इंटिग्रिटी का महत्त्वाची आहे?
गुंतवणूकदारांना आता 'ऑडिट-ग्रेड' व्हिजिबिलिटी हवी आहे, जिथे प्रत्येक SKU लेव्हलचा खर्च आणि उत्पन्न ट्रॅक करता येईल. सॉफ्टवेअरला केवळ खर्चाचा भाग न मानता, त्याला व्यवसायाची संपत्ती मानणे गरजेचे झाले आहे. जे फाउंडर्स सुरुवातीपासूनच डेटा ट्रान्सपरन्सीवर भर देतात, त्यांना भविष्यात एक्झिट व्हॅल्युएशन आणि दीर्घकालीन टिकून राहण्यासाठी मोठा फायदा होत आहे.