भारतातील देशांतर्गत संस्थात्मक गुंतवणूकदारांनी (DIIs) यावर्षी आतापर्यंत इक्विटीमध्ये निव्वळ **₹5.13 ट्रिलियन** गुंतवले आहेत. सलग तिसऱ्या वर्षी **₹5 ट्रिलियन**चा आकडा ओलांडण्याची ही विक्रमी कामगिरी आहे. या घरगुती गुंतवणुकीमुळे परदेशी गुंतवणूकदारांच्या मोठ्या प्रमाणात होणाऱ्या विक्रीला चांगला आधार मिळाला आहे. यामुळे भारतीय बाजारात आता घरगुती मागणी किंमत स्थिरतेसाठी महत्त्वाची ठरत आहे.
DIIs ची विक्रमी गुंतवणूक
यावर्षी ७ ऑगस्ट २०२६ पर्यंत, देशांतर्गत संस्थात्मक गुंतवणूकदारांनी (DIIs) - ज्यात म्युच्युअल फंड, विमा कंपन्या आणि बँकांचा समावेश आहे - इक्विटी मार्केटमध्ये ₹5.13 ट्रिलियनची निव्वळ गुंतवणूक केली आहे. सलग तिसऱ्या वर्षी ₹5 ट्रिलियनचा टप्पा ओलांडणे हे दर्शवते की घरगुती गुंतवणूक आता भारतीय शेअर बाजाराचा एक अविभाज्य भाग बनली आहे.
बाजारात स्थिरतेचा आधार
गेल्या तीन वर्षांत, परदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांनी (FPIs) भारतीय शेअर्समधून सुमारे ₹10 ट्रिलियनची विक्री केली आहे. पूर्वी अशा मोठ्या विक्रीमुळे बाजारात मोठी घसरण होण्याची शक्यता होती. मात्र, आता देशांतर्गत पैशांचा सातत्यपूर्ण प्रवाह एक मजबूत आधारस्तंभ म्हणून काम करत आहे. यामुळे जागतिक अनिश्चितता असूनही बाजाराला स्थिरता राखण्यास मदत मिळत आहे.
DIIs चा वाढता प्रभाव
या बदलाचा परिणाम शेअरहोल्डिंग डेटामध्ये स्पष्टपणे दिसून येतो. जून २०२६ पर्यंत निफ्टी ५०० इंडेक्समध्ये, DIIs चा मालकी हक्क विक्रमी 21% पर्यंत वाढला आहे. अनेक विभागांमध्ये DIIs चा प्रभाव परदेशी गुंतवणूकदारांपेक्षा जास्त झाला आहे. याचा अर्थ, अनेक मोठ्या भारतीय कंपन्यांच्या शेअरची किंमत आता अस्थिर जागतिक प्रवाहांपेक्षा देशांतर्गत पैशांवर अधिक अवलंबून आहे.
जोखमी आणि पुढील दिशा
बाजारात ही सकारात्मक वाढ असली तरी, गुंतवणूकदारांनी काही जोखमींकडे लक्ष देणे आवश्यक आहे. काही बाजार विश्लेषकांनी सध्याच्या मूल्यांकनाबद्दल (Valuations) चिंता व्यक्त केली आहे, कारण भारतीय बाजार ऐतिहासिकदृष्ट्या महागड्या पातळीवर व्यापार करत आहेत. याव्यतिरिक्त, बाजाराची सध्याची स्थिती रिटेल गुंतवणूकदारांच्या सिस्टिमॅटिक इन्व्हेस्टमेंट प्लॅन (SIPs) च्या सातत्यावर अवलंबून आहे. जर बाजारातील खराब कामगिरी किंवा आर्थिक तणावामुळे रिटेल गुंतवणूकदारांचा आत्मविश्वास कमी झाला, तर DIIs द्वारे प्रदान केलेल्या आधारावर परिणाम होऊ शकतो.
DIIs नी ग्राहक (Consumer), पीएसयू बँक्स (PSU Banks), तेल आणि वायू (Oil & Gas), आणि तंत्रज्ञान (Technology) यांसारख्या क्षेत्रांना प्राधान्य दिले आहे. याउलट, खाजगी बँका (Private Banks), एनबीएफसी (NBFCs), आणि रसायने (Chemicals) यांसारख्या विभागांमध्ये त्यांनी सावध भूमिका घेतली आहे.
भविष्यात, गुंतवणूकदारांनी दोन मुख्य गोष्टींवर लक्ष ठेवले पाहिजे: पहिले, मासिक एसआयपी (SIP) इनफ्लोची सातत्य आणि दुसरे, FPIs ची संभाव्य परतफेड. परदेशी गुंतवणुकीत अलीकडील आठवड्यांमध्ये सकारात्मक चिन्हे दिसत असल्याने, बाजाराचे चित्र बदलू शकते. जागतिक व्याजदर किंवा भू-राजकीय परिस्थिती आणखी कडक झाल्यास देशांतर्गत खरेदीची ही गती टिकून राहील का, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.