गुंतवणूकदार 8.95% पर्यंत व्याज देणाऱ्या कॉर्पोरेट फिक्स्ड डिपॉझिट्स (FDs) आणि 8% पेक्षा जास्त व्याज देणाऱ्या स्मॉल फायनान्स बँक (SFB) FDs मध्ये तुलना करत आहेत. कॉर्पोरेट FD मध्ये जास्त परतावा मिळतो, पण त्यांना ₹5 लाखांपर्यंत DICGC विमा संरक्षण नाही, जे बँक FD साठी उपलब्ध आहे. त्यामुळे, जास्त व्याज मिळवण्यासाठी कंपनीच्या क्रेडिट रिस्कचा (Credit Risk) विचार करावा लागतो.
कॉर्पोरेट FD मध्ये परताव्याचा शोध
भारतातील सेव्हर्स (Savers) आजकाल अधिक परतावा आणि सुरक्षिततेच्या शोधात आहेत. ऑगस्ट 2026 पर्यंत, कॉर्पोरेट फिक्स्ड डिपॉझिट्स, जे नॉन-बँकिंग फायनान्शियल कंपन्या (NBFCs) आणि हाउसिंग फायनान्स कंपन्यांकडून दिले जातात, ते 8.95% पर्यंत व्याज देत आहेत. या तुलनेत, स्मॉल फायनान्स बँका (SFBs) देखील 8% पेक्षा जास्त व्याजदर देत आहेत.
कॉर्पोरेट FD मध्ये जास्त व्याजदर मिळतो, कारण कंपन्यांना त्यांच्या व्यवसायासाठी भांडवल उभारण्याची गरज असते. मात्र, हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे की या ठेवींना सरकारी विमा संरक्षण नसते. म्हणजेच, जर कंपनी आर्थिक संकटात सापडली किंवा डिफॉल्ट (Default) झाली, तर गुंतवणूकदाराला मुद्दल (Principal) किंवा व्याज परत मिळण्याची कोणतीही हमी नसते. त्यामुळे, कंपनीचे क्रेडिट रेटिंग (Credit Rating) तपासणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. CRISIL, ICRA किंवा CARE सारख्या एजन्सींचे रेटिंग तपासावे.
स्मॉल फायनान्स बँकांचा सुरक्षिततेचा आधार
ज्या गुंतवणूकदारांना आपल्या पैशांची सुरक्षा महत्त्वाची वाटते, त्यांच्यासाठी स्मॉल फायनान्स बँकांचे (SFBs) पर्याय उपलब्ध आहेत. जरी त्यांचे व्याजदर कॉर्पोरेट FD पेक्षा थोडे कमी असले तरी, या बँका रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाच्या (RBI) कडक नियमांच्या अंतर्गत काम करतात.
सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे डिपॉजिट इन्शुरन्स अँड क्रेडिट गॅरंटी कॉर्पोरेशन (DICGC) द्वारे मिळणारे विमा संरक्षण. या योजनेअंतर्गत, प्रत्येक ठेवीदाराला प्रति बँक ₹5 लाख पर्यंतच्या ठेवींवर विमा संरक्षण मिळते. यात मुद्दल आणि व्याजाचा समावेश असतो. जर SFB अडचणीत आली, तरीही सरकारी विमा गुंतवणूकदारांना संरक्षण देते, जे कॉर्पोरेट FD मध्ये उपलब्ध नाही.
जोखीम आणि लिक्विडिटी (Liquidity) घटक
विमा संरक्षणाव्यतिरिक्त, गुंतवणूकदारांनी पैशांपर्यंत पोहोचण्याची सोय (लिक्विडिटी) देखील विचारात घ्यावी. कॉर्पोरेट FD मध्ये मुदतपूर्व पैसे काढण्यासाठी (Premature Withdrawal) कडक नियम असू शकतात आणि त्यावर मोठे दंड लागू शकतात. बाजाराची परिस्थिती बदलू शकते, त्यामुळे उच्च व्याजदराच्या कॉर्पोरेट FD मध्ये गुंतवणूक करण्यापूर्वी कंपनीच्या दीर्घकालीन स्थिरतेबद्दल खात्री करून घेणे आवश्यक आहे.
SFB मध्ये देखील मुदत-आधारित लॉक-इन (Lock-in) असले तरी, एक नियमित बँक असल्याने ते अधिक लवचिक आणि नियामित (Regulated) असतात. अंतिम निर्णय गुंतवणूकदाराच्या आर्थिक उद्दिष्टांवर आणि क्रेडिट जोखमीच्या (Credit Risk) आकलनावर अवलंबून असतो. जे सर्वाधिक परतावा शोधत आहेत, त्यांना कॉर्पोरेट FD आकर्षक वाटू शकते, जर त्यांनी जारी करणाऱ्या कंपनीचे सखोल संशोधन केले असेल. ज्यांना आपल्या मुद्दलाची जोखीम नको आहे, त्यांच्यासाठी DICGC-संरक्षित SFB ठेवी अधिक योग्य ठरतील.