महागाईवर नियंत्रण मिळवण्यासाठी जगभरातील मध्यवर्ती बँका व्याजदर वाढवण्याचे संकेत देत आहेत. यामुळे बॉण्डच्या किमती घसरत असून बाजारात मोठी अस्थिरता निर्माण झाली आहे.
जगभरातील वित्तीय बाजारात सध्या मोठी उलथापालथ सुरू आहे. महागाई आणि भू-राजकीय तणावामुळे मध्यवर्ती बँका व्याजदर वाढवण्याच्या पवित्र्यात आहेत. या धोरणामुळे बॉण्ड मार्केटमध्ये थेट परिणाम दिसून येत असून बॉण्डच्या किमती वेगाने खाली येत आहेत.
व्याजदर आणि बॉण्डचा संबंध
जेव्हा मध्यवर्ती बँका व्याजदर वाढवतात, तेव्हा नवीन इश्यू होणाऱ्या बॉण्ड्सवर मिळणारा 'यील्ड' (Yield) वाढतो. यामुळे जुन्या बॉण्ड्सचा आकर्षण कमी होते आणि त्यांच्या किमती बाजारात कमी होतात. हा एक मूलभूत नियम आहे, जो सध्या गुंतवणूकदार प्रत्यक्ष अनुभवत आहेत.
ड्युरेशन रिस्क आणि गुंतवणूकदारांची भूमिका
जे गुंतवणूकदार 'लाँग-ड्युरेशन' (Long-duration) बॉण्ड्समध्ये गुंतवणूक करून बसले आहेत, त्यांना सध्या सर्वात जास्त फटका बसत आहे. व्याजदरातील बदलांचा फटका या बॉण्ड्सना सर्वाधिक बसतो. अशा वेळी पोर्टफोलिओमध्ये घसरण पाहून घाबरून न जाता, 'बाय-अँड-होल्ड' (Buy-and-hold) धोरण अवलंबणे फायदेशीर ठरू शकते. मॅच्युरिटीपर्यंत बॉण्ड्स धरून ठेवल्यास मार्केटच्या अस्थिरतेचा प्रभाव कमी होतो.
सावधगिरीची गरज
वाढत्या व्याजदरामुळे कंपन्यांच्या बॅलन्स शीटवरही ताण येणार आहे. त्यामुळे कॉर्पोरेट बॉण्ड्समध्ये गुंतवणूक करताना केवळ यील्ड न पाहता, त्या कंपनीची 'क्रेडिट क्वालिटी' तपासणे आता अनिवार्य झाले आहे. अधिक व्याजदराच्या काळात कर्जबाजारी कंपन्या डिफॉल्ट होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
पुढील काळात मध्यवर्ती बँकांच्या बैठका आणि महागाईची आकडेवारी याकडे गुंतवणूकदारांचे लक्ष असणे गरजेचे आहे. घाईघाईने निर्णय घेण्यापेक्षा आपल्या आर्थिक उद्दिष्टांशी जुळणारे बॉण्ड्स निवडणे आणि लिक्विडिटी टिकवून ठेवणे, हेच सध्याच्या मार्केटमधील संरक्षणाचे उत्तम सूत्र आहे.