भारतीय बँका आता क्रेडिट कार्ड्सची रचना बदलत आहेत. तरुणाई भौतिक मालमत्तेपेक्षा अनुभवांना प्राधान्य देत असल्याने, बँका लाइफस्टाइल आणि ट्रॅव्हल बेनिफिट्सवर भर देत आहेत. याद्वारे ₹22 ट्रिलियनच्या भारतीय पर्यटन अर्थव्यवस्थेत आपले स्थान निर्माण करण्याचा बँकांचा प्रयत्न आहे.
ग्राहकांच्या बदलत्या सवयी
गेल्या काही वर्षांपासून भारतीय ग्राहकांच्या गरजा आणि अपेक्षा बदलल्या आहेत. पूर्वी लोक घर, जमीन यांसारख्या भौतिक मालमत्तांमध्ये गुंतवणूक करण्यावर जास्त भर देत होते. पण आता तरुण पिढी प्रवास, अनुभव आणि जीवनशैलीशी संबंधित गोष्टींवर जास्त खर्च करण्यास प्राधान्य देत आहे.
बँकांची नवी रणनीती
या बदलत्या ट्रेंडला प्रतिसाद म्हणून, बँकांनी आपल्या क्रेडिट कार्ड्समध्ये मोठे बदल केले आहेत. आता क्रेडिट कार्ड्सवर केवळ ट्रान्झॅक्शनवर आधारित रिवॉर्ड्सऐवजी खास लाइफस्टाइल आणि ट्रॅव्हल बेनिफिट्स दिले जात आहेत. यामध्ये एअरपोर्ट लाउंज ऍक्सेस, फॉरेन एक्सचेंज मार्क-अपमध्ये सूट किंवा शून्य मार्क-अप आणि ट्रॅव्हल बुकिंगवर विशेष सवलतींचा समावेश आहे.
IDFC FIRST Bank सारख्या काही बँकांनी तर फिक्स्ड डिपॉझिटवर आधारित क्रेडिटची सोय देतानाच, उच्च दर्जाचे ट्रॅव्हल पर्क आणि UPI सारखे सोपे पेमेंट पर्याय देखील उपलब्ध करून दिले आहेत. यामुळे आंतरराष्ट्रीय खर्च आणि लाइफस्टाइलशी संबंधित खरेदी सुलभ होत आहे.
पर्यटन क्षेत्राचे वाढते महत्त्व
वर्ल्ड ट्रॅव्हल अँड टुरिझम कौन्सिलच्या (World Travel & Tourism Council) अंदाजानुसार, भारतीय पर्यटन क्षेत्र 2025 पर्यंत देशाच्या GDP मध्ये ₹22 ट्रिलियनचे योगदान देईल. या प्रचंड वाढीच्या शक्यतेमुळे बँकांसाठी हा एक महत्त्वाचा ग्रोथ एरिया बनला आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी महत्त्वाचे मुद्दे
बँकांनी अनुभव-आधारित सेवांवर लक्ष केंद्रित केल्यामुळे कार्डचा वापर वाढू शकतो आणि फी-आधारित उत्पन्नही मिळू शकते. मात्र, गुंतवणूकदारांनी या नवीन उत्पादनांचा ऑपरेटिंग कॉस्टवर काय परिणाम होतो यावर लक्ष ठेवले पाहिजे. प्रीमियम क्रेडिट कार्ड्सवर ग्राहक मिळवण्यासाठी जास्त खर्च येतो आणि लाउंज ऍक्सेस, ट्रॅव्हल इन्शुरन्ससारख्या सेवांचाही खर्च वाढतो. या लाइफस्टाइल-केंद्रित उत्पादनांमुळे ग्राहक प्रतिबद्धता (User Engagement) आणि नफा (Profitability) वाढतो की नाही, हे पुढील तिमाही निकालांमध्ये स्पष्ट होईल.