बँकांच्या थकीत कर्जाचा (Stressed Loans) निपटारा करण्यासाठी आता ARC म्हणजेच Asset Reconstruction Companies नी 'Collection-as-a-Service' मॉडेल स्वीकारले आहे. यामुळे कमी भांडवलात फी-बेस्ड इन्कम मिळवण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे.
Asset Reconstruction Companies (ARCs) आता आपल्या व्यवसायाच्या पद्धतीत मोठा बदल करत आहेत. पूर्वी या कंपन्या बँकांकडून थकीत कर्जे (NPA) स्वस्तात विकत घेत असत आणि स्वतः रिकव्हरी करत असत. मात्र, आता ARCIL सारख्या मोठ्या कंपन्यांनी बँका आणि NBFCs साठी 'कलेक्शन एजंट' म्हणून काम करण्यास सुरुवात केली आहे.\n\n### फी-बेस्ड उत्पन्नावर भर का?\n\nया नव्या मॉडेलमुळे कंपन्यांना मोठे भांडवल गुंतवून कर्ज विकत घेण्याची गरज उरली नाही. त्याऐवजी, बँकांच्या वतीने कर्ज वसुली करून ते फी (Fee) आकारत आहेत. रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाच्या (RBI) नवीन नियमांमुळे बँकांवर थकीत कर्जे लवकरात लवकर निकाली काढण्याचा दबाव आहे. अशा वेळी विशेष कायदेशीर आणि कलेक्शन टीम्सची मदत घेऊन बँका आपले बॅलन्स शीट स्वच्छ करत आहेत.\n\n### माहितीचा फायदा (Information Edge)\n\nया मॉडेलचा सर्वात मोठा फायदा म्हणजे ARC कंपन्यांना संबंधित मालमत्तेची सखोल माहिती मिळते. जेव्हा बँक एखादे मोठे कर्ज लिलावात काढते, तेव्हा ज्या ARC ने आधीच ते कर्ज वसुलीसाठी हाताळले आहे, त्याला त्या मालमत्तेची खरी किंमत माहित असते. यामुळे बोली लावताना त्यांना प्रतिस्पर्ध्यांच्या तुलनेत 'इन्फॉर्मेशन एज' मिळतो.\n\n### धोके आणि आव्हाने\n\nया मॉडेलमध्ये मोठी संधी असली तरी काही धोकेही आहेत. RBI च्या कठोर नियमांनुसार कर्ज वसुली करताना सर्व कायदेशीर नियमांचे पालन करणे आवश्यक आहे. जर कलेक्शन एजंट्सनी आक्रमक किंवा चुकीच्या पद्धतींचा वापर केला, तर कंपनीच्या लायसन्सवर गदा येऊ शकते. याव्यतिरिक्त, Debt Recovery Tribunals (DRTs) मधील प्रलंबित खटल्यांमुळे रिकव्हरीची प्रक्रिया अनेकदा संथ असते, ज्यामुळे वेळ वाया जाऊ शकतो.\n\nगुंतवणूकदारांनी आता या कंपन्यांचे ऑपरेटिंग मार्जिन्स आणि त्यांचे पालन (Compliance) याकडे बारकाईने लक्ष दिले पाहिजे, कारण भविष्यातील नफा याच गोष्टींवर अवलंबून असेल.