आर्टिफिशियल इंटेलिजन्सचा (AI) वापर करून केल्या जाणाऱ्या फसवणुकीने (Fraud) जगभरात तब्बल **$3.7 अब्जांचे** नुकसान केले आहे. डीपफेक आणि व्हॉइस क्लोनिंगसारख्या तंत्रज्ञानामुळे डिजिटल पेमेंट्स सुरक्षित ठेवण्याचे मोठे आव्हान बँकांसमोर उभे राहिले आहे.
वाढती धोक्याची पातळी
AI च्या जलद प्रगतीमुळे आर्थिक क्षेत्रात नवीन धोके निर्माण झाले आहेत. 2025 मध्ये केवळ अमेरिकेतच FBI च्या आकडेवारीनुसार $893 दशलक्ष डॉलर्सची फसवणूक झाल्याचे समोर आले आहे. सायबर सिक्युरिटी फर्म 'Surfshark' च्या अहवालानुसार, जगभरातील डीपफेक फसवणुकीचे एकूण नुकसान $3.7 अब्जांपर्यंत पोहोचले आहे, ज्यातील बहुतांश घटना 2025 ते 2026 च्या दरम्यान घडल्या आहेत.
बदलती फसवणुकीची पद्धत (Evolving Tactics)
आता गुन्हेगार जुन्या फॅशनच्या फिशिंग पद्धती सोडून AI आधारित वैयक्तिक हल्ल्यांवर भर देत आहेत. स्वस्त सॉफ्टवेअरचा वापर करून एखाद्या उच्चपदस्थ अधिकाऱ्याचा किंवा नातेवाईकाचा आवाज किंवा व्हिडिओ (Deepfake) तयार करून नागरिकांना फसवले जात आहे. यामुळे गोंधळलेल्या अवस्थेत नागरिक घाईघाईत चुकीचे आर्थिक निर्णय घेत आहेत.
बँकांसाठी पेच आणि सरकारी धोरण
डिजिटल पेमेंट सिस्टम कितीही वेगवान असली, तरी हेच वेगवान नेटवर्क आता फसवणूक करणाऱ्यांच्या पथ्यावर पडत आहे. युनायटेड किंगडममध्ये आता अशी नियमावली आणली जात आहे, जिथे बँकांना फसवणूक झालेल्या ग्राहकांना पैसे परत करावे लागतील. 'Deloitte' च्या मते, जर जगभरात असे कडक नियम लागू झाले, तर बँकांना त्यांच्या सुरक्षा यंत्रणेवर (Cybersecurity) मोठा खर्च करावा लागेल, ज्याचा थेट परिणाम त्यांच्या नफ्यावर (Margins) होऊ शकतो.
गुंतवणूकदारांसाठी काय महत्त्वाचे?
येणाऱ्या काही तिमाहींमध्ये बँकिंग आणि फिनटेक क्षेत्रातील कंपन्यांच्या खचावर लक्ष ठेवणे आवश्यक आहे:
१. Cybersecurity खर्च: कंपन्या सुरक्षिततेवर किती गुंतवणूक करतात, याकडे लक्ष द्या.
२. Regulatory Liability: सरकारी नियमांमुळे जबाबदारी बँकांवर पडल्यास ऑपरेटिंग खर्च वाढू शकतो.
३. Trust Factor: ज्या बँका ग्राहकांना उच्च सुरक्षा देतील, त्यांना भविष्यात स्पर्धेमध्ये फायदा मिळेल.