EV मार्केटमध्ये प्रादेशिक बदलांचा जोर
भारतीय इलेक्ट्रिक वाहन (EV) मार्केटमध्ये २०२६ या आर्थिक वर्षात (FY26) एक मोठे भौगोलिक बदल होताना दिसत आहे. या बदलांमुळे मार्केट पारंपरिक अड्ड्यांपलीकडे विस्तारत असून, राज्यांच्या धोरणांमुळे आणि ग्राहकांच्या बदलत्या आवडीनिवडींमुळे नवे प्रदेश EV विकासाला चालना देत आहेत.
पश्चिम बंगालची मोठी झेप
पश्चिम बंगाल EV विक्रीमध्ये आघाडीवर आले आहे. या राज्यात EV विक्रीत वर्षागणिक 153% वाढ होऊन 1,32,170 युनिट्सची विक्री झाली. यामुळे पश्चिम बंगालचा मार्केट शेअर 2.7% वरून दुप्पट होऊन 5.5% पर्यंत पोहोचला आहे. या प्रचंड वाढीमुळे EV ला प्रादेशिक पातळीवर स्वीकारले जाण्याची क्षमता दिसून येते.
प्रमुख राज्यांचा मार्केट शेअर घटला
सर्वात मोठे मार्केट असलेल्या उत्तर प्रदेशात 4,08,439 युनिट्सची विक्री झाली असली तरी, राष्ट्रीय मार्केट शेअर 2.3% नी घसरून 16.9% वर आला आहे. दुसऱ्या क्रमांकावर असलेल्या महाराष्ट्राचीही तीच कथा आहे. येथे 11.2% विक्री वाढूनही मार्केट शेअर 11.3% वर आला आहे. याचा अर्थ, वाढत्या मागणीतही या राज्यांचा वेग नवीन प्रदेशांच्या तुलनेत कमी आहे. हरियाणा, पंजाब आणि हिमाचल प्रदेशासारख्या राज्यांमध्ये तर विक्री स्थिर किंवा नकारात्मक राहिली आहे.
राष्ट्रीय वाढ आणि धोरणांचा प्रभाव
एकूणच, भारतीय EV मार्केट २०२६ पर्यंत अंदाजे USD 31.09 बिलियन पर्यंत पोहोचण्याची शक्यता आहे. २०२५ पर्यंत 20 लाखांहून अधिक EV युनिट्सची विक्री झाली असून, इलेक्ट्रिक टू-व्हीलर्स आणि थ्री-व्हीलर्सची हिस्सेदारी 85% पेक्षा जास्त आहे. २०२५ मध्ये एकूण ऑटो मार्केटमध्ये EV चा वाटा सुमारे 8% होता. मध्य प्रदेशात 45.5% विक्री वाढून 1,56,591 युनिट्सपर्यंत पोहोचली, ज्यामुळे त्याचा शेअर 6.5% झाला. तामिळनाडूमध्ये 35.9% वाढीसह 1,87,145 युनिट्स विकले गेले, ज्याचा शेअर 7.8% झाला. या वाढीमागे राज्यांची धोरणे, सबसिडी आणि FAME II योजना यांसारख्या राष्ट्रीय उपक्रमांचा मोठा हात आहे.
विकासातील आव्हाने कायम
या सकारात्मक बदलांसोबतच, EV मार्केटला अजूनही काही मोठ्या आव्हानांना तोंड द्यावे लागत आहे. लिथियम-आयन बॅटरी सेलसाठी आयातीवर अवलंबून राहणे, चार्जिंग इन्फ्रास्ट्रक्चरची असमानता, विशेषतः ग्रामीण भागात, आणि EV ची सुरुवातीची जास्त किंमत यामुळे अजूनही लोक मोठ्या संख्येने EV खरेदी करण्यास कचरत आहेत. राज्यांमधील विक्रीतील फरक दर्शवतो की, धोरणात्मक पाठिंबा आणि इन्फ्रास्ट्रक्चर विकासाशिवाय वाढ टिकवणे कठीण आहे.
भविष्यातील वाटचाल
विश्लेषकांच्या अंदाजानुसार, भारतीय EV मार्केट २०३२ पर्यंत USD 17.88 बिलियन पर्यंत पोहोचू शकते, ज्यामध्ये 19.0% CAGR अपेक्षित आहे. २०३० पर्यंत वार्षिक EV विक्री 17 दशलक्ष युनिट्सपर्यंत पोहोचण्याचा अंदाज आहे, ज्यामुळे भारत आपल्या विद्युतीकरणाच्या महत्त्वाकांक्षी उद्दिष्टांकडे वाटचाल करेल.