ईव्ही मार्केटमध्ये मोठी उलथापालथ
भारतातील इलेक्ट्रिक फोर-व्हीलर (e4W) मार्केटमध्ये FY26 मध्ये गेल्या वर्षीच्या तुलनेत 88% ची दमदार वाढ झाली आहे. एकूण 1.91 लाख युनिट्सची नोंदणी झाली, जी मागील वर्षाच्या 1.01 लाख युनिट्स पेक्षा जास्त आहे. या वेगाने वाढणाऱ्या मार्केटमध्ये जोरदार स्पर्धा असून, प्रमुख कंपन्यांच्या मार्केट शेअरमध्ये मोठे बदल दिसून येत आहेत.
मार्केट शेअरमध्ये मोठे फेरबदल
ईव्ही मार्केटमध्ये मोठी उलथापालथ झाली आहे. जरी Tata Motors अजूनही मार्केट लीडर असली, तरी त्यांचा मार्केट शेअर 53.3% वरून घसरून 38.7% वर आला आहे. याउलट, Mahindra Electric Automobile ने जोरदार मुसंडी मारली असून, त्यांचा मार्केट शेअर 7.5% वरून वाढून 20.8% पर्यंत पोहोचला आहे. JSW MG Motor चा मार्केट शेअरही कमी झाला आहे. Maruti Suzuki आणि VinFast सारख्या नवीन कंपन्यांनीही या आर्थिक वर्षात प्रवेश करत मार्च 2026 पर्यंत चौथ्या आणि पाचव्या क्रमांकावर झेप घेतली आहे, ज्यामुळे BYD India खाली गेला आहे. विशेषतः मार्च महिन्यात, Mahindra & Mahindra ने 4,794 ईव्ही विकले, ज्यामुळे ते 25% मार्केट शेअरसह दुसरे मोठे ईव्ही उत्पादक बनले. Tata Motors 7,079 युनिट्ससह 36% मार्केट शेअरसह अव्वल राहिले. सध्या सर्व पॅसेंजर वाहनांमध्ये ईव्हीचा वापर सुमारे 3.5% आहे.
वाढीमागील कारणे
या जोरदार वाढीमागे अनेक कारणे आहेत. Maruti e-Vitara, Mahindra XEV 9s आणि Tata Punch EV सारख्या नवीन मॉडेल्सचे लॉन्च, जे एक वर्षापूर्वी उपलब्ध नव्हते, हे विक्री वाढवणारे प्रमुख घटक आहेत. Tata Motors च्या नवीन Sierra.ev ला मिळालेला 70,000 हून अधिक ऑर्डर्सचा प्रतिसादही लक्षणीय आहे. चार्जिंग इन्फ्रास्ट्रक्चरमध्ये सुधारणा, अधिक कंपन्यांचा सहभाग आणि वाहनांची रेंज व फीचर्समध्ये झालेली वाढ यामुळे ग्राहक ईव्हीकडे आकर्षित होत आहेत. पश्चिम आशियातील भू-राजकीय अस्थिरतेमुळे इंधन दराच्या चिंता वाढल्या आहेत, ज्यामुळे दीर्घकाळासाठी इलेक्ट्रीफिकेशन अधिक आकर्षक ठरत आहे. तसेच, 'PM E-DRIVE' सारख्या सरकारी योजनांचाही आधार मिळत आहे.
आव्हाने आणि स्पर्धा
सध्या मार्केटमध्ये स्पर्धा खूप वाढली आहे. Maruti Suzuki, VinFast आणि Hyundai सारख्या नवीन कंपन्यांचा एकत्रितपणे मार्केटमध्ये मोठा वाटा आहे. Mahindra & Mahindra ची 'Born Electric' स्ट्रॅटेजी (BE 6, XEV 9e मॉडेल्स) चांगले परिणाम देत आहे. S&P Global Mobility च्या अंदाजानुसार, चार्जिंग इन्फ्रास्ट्रक्चरच्या आव्हानांमुळे 2030 पर्यंत ईव्हीचा वापर 18.5%-19% पर्यंत राहण्याचा अंदाज आहे. व्याजदर कपात आणि GST सुधारणांमुळे ईव्ही स्वस्त होत असले, तरी वाढलेला इनपुट कॉस्ट आणि पुरवठा साखळीतील अडथळे मार्जिनवर दबाव आणू शकतात. VinFast ची मॉडेल्स (~₹16 लाख) आणि BYD च्या प्रीमियम मॉडेल्स (~₹25 लाख) मधील मोठी किंमत तफावत बाजारातील विभाजन दर्शवते.
भविष्यातील चित्र
आता मार्केट एका कंपनीच्या वर्चस्वावरून अनेक कंपन्यांच्या स्पर्धेकडे सरकत आहे. Tata Motors कडे मजबूत ईव्ही पोर्टफोलिओ असला तरी, शेअर घसरल्याने त्यांच्या नेतृत्वाला मोठे आव्हान उभे राहिले आहे. Mahindra & Mahindra आपल्या स्पष्ट ईव्ही स्ट्रॅटेजीसह आघाडीवर आहे. Maruti Suzuki च्या प्रवेशामुळे ईव्ही अधिक सुलभ होण्याची आणि लोकांमध्ये जागरूकता वाढण्याची अपेक्षा आहे. VinFast चे वेगाने वाढणे हे दर्शवते की काही ग्राहक प्रगत ईव्ही प्लॅटफॉर्मला प्राधान्य देत आहेत. ₹12 लाखांपेक्षा कमी किमतीच्या मास-मार्केट सेगमेंटमध्ये ईव्हीचा वापर वाढवणे हे भविष्यातील वाढीसाठी महत्त्वाचे ठरेल. बदलणारे नियम आणि सब्सिडी स्ट्रक्चरमुळे भविष्यातील स्पर्धा तंत्रज्ञान आणि खर्च-कार्यक्षमतेवर आधारित असेल.