पेटंट्सची मोठी झेप
Mahindra & Mahindra ने गेल्या दशकात आपल्या बौद्धिक संपदेत (Intellectual Property) मोठी वाढ केली आहे. FY16 मध्ये अवघे ५६ पेटंट्स मंजूर झाले होते, तर मार्च २०२६ पर्यंत ही संख्या १,३३४ पर्यंत पोहोचण्याची अपेक्षा आहे. याच काळात कंपनीने एकूण २,७२८ पेटंट अर्ज दाखल केले आहेत. पेटंट अर्ज मंजूर होण्याचे रूपांतरण दर (Conversion Rate) ८% वरून आता ६५% पेक्षा जास्त झाला आहे, हे कंपनीच्या संशोधनाची गुणवत्ता आणि फोकस दर्शवते.
व्यवसायानुसार पेटंट्सचे वाटप
कंपनीच्या संशोधनाचे ध्येय स्पष्ट आहे. एकूण १,३३४ मंजूर पेटंट्सपैकी ६०% ऑटोमोटिव्ह (Automotive) क्षेत्रासाठी आहेत. यामध्ये इलेक्ट्रिक वाहने (EVs) आणि वाहन तंत्रज्ञानातील (Vehicle Technology) प्रगतीचा समावेश आहे. उर्वरित ४०% पेटंट्स फार्म (Farm) व्यवसायासाठी आहेत, ज्यामध्ये कृषी यंत्रसामग्री (Agricultural Machinery) आणि उपायांमधील (Solutions) नवकल्पनांचा समावेश आहे. Mahindra Electric Automobile Ltd. च्या उपकंपनीने दाखल केलेले अर्ज देखील या पोर्टफोलिओमध्ये भर घालतात.
स्पर्धेत M&M आघाडीवर
भारतीय ऑटोमोटिव्ह उद्योगात M&M च्या पेटंट्समधील वाढ लक्षणीय आहे. उदाहरणार्थ, Tata Motors ने FY25 मध्ये २५० पेटंट्स आणि १४८ डिझाइन अर्ज दाखल केले, तर त्यांचे एकूण मंजूर पेटंट्स ९१८ आहेत. M&M चे FY26 पर्यंतचे १,३३४ पेटंट्स यापेक्षा जास्त आहेत, जे सातत्यपूर्ण नवोपक्रमाचे (Innovation) प्रतीक आहे. जागतिक स्तरावर R&D वरील खर्च कमी असला तरी, M&M भारतातील कंपन्यांमध्ये R&D तीव्रतेत (R&D Intensity) आघाडीवर आहे, जे महसुलाच्या सुमारे ३.३% आहे.
शेअरची कामगिरी आणि मूल्यांकन
सध्या Mahindra & Mahindra चा शेअर २२x ते २६x च्या P/E (Price-to-Earnings) गुणोत्तरावर ट्रेड करत आहे, जे उद्योगातील सरासरी २५.९३x च्या जवळपास आहे. कंपनीचे मार्केट कॅपिटलायझेशन (Market Capitalization) ₹३.६४ ट्रिलियन ते ₹४.०६ ट्रिलियन दरम्यान आहे. M&M ने दीर्घकाळात उत्कृष्ट परतावा दिला आहे, परंतु अल्पावधीत (Short-term) शेअरची गती मंदावली आहे. एप्रिल २०२६ पूर्वी तीन महिन्यांत शेअर ९.३१% नी घसरला होता. विश्लेषकांचे मत (Analyst Sentiment) बहुतांश सकारात्मक असून 'Strong Buy' रेटिंग दिली आहे, परंतु एका विश्लेषकाने नुकतेच 'Buy' वरून 'Hold' केले आहे.
R&D वरील खर्च आणि कर्ज
मोठ्या R&D आउटपुटनंतरही, या गुंतवणुकीचा खर्च-प्रभावीपणा (Cost-effectiveness) आणि धोरणात्मक परिणाम यावर प्रश्नचिन्ह आहेत. M&M चा R&D खर्च महसुलाच्या तुलनेत जागतिक ऑटो लीडर्सपेक्षा कमी आहे. काही विश्लेषकांच्या मते, शेअर किमती त्याच्या अंदाजित योग्य मूल्यापेक्षा (Fair Value) जास्त असू शकतात. कंपनीच्या बॅलन्स शीटवर सुमारे ₹९१३ बिलियन चे निव्वळ कर्ज (Net Debt) आहे. अलीकडील शेअरची कामगिरी आणि विश्लेषकांचे डाउनग्रेड (Downgrade) हे काही संभाव्य अडथळे दर्शवतात.
भविष्यातील वाटचाल
M&M चा मजबूत पेटंट पोर्टफोलिओ आणि सुधारित R&D कार्यक्षमता (Efficiency) वाढत असलेल्या ऑटोमोटिव्ह आणि फार्म इक्विपमेंट मार्केटसाठी फायदेशीर ठरू शकते. कंपनीने चेन्नैमधील R&D सुविधेचा विस्तार करण्यासारख्या ₹१९६ कोटींच्या गुंतवणुकीतून भविष्यातील प्लॅटफॉर्मसाठी इंजिनिअरिंग क्षमता वाढवण्याचे उद्दिष्ट ठेवले आहे.
