टू-व्हीलर मार्केटमध्ये तुफान तेजी! ग्रामीण मागणीने गाठला उच्चांक, पण धोकेही आहेत

जानेवारी २०२६ मध्ये, भारतीय टू-व्हीलर मार्केटने दमदार सुरुवात केली. या महिन्यात एकूण १८,५२,८७० युनिट्सची विक्री झाली, जी मागील वर्षीच्या तुलनेत २०.८२% ने जास्त आहे. या वाढीमध्ये ग्रामीण भागातील मागणीचा मोठा वाटा राहिला, जिथे १९.७७% ची वाढ नोंदवली गेली. सणासुदीचे दिवस, लग्नसराई आणि शेतीतून मिळालेला पैसा यामुळे ग्रामीण भागातील मागणीला बळ मिळाले. त्याच वेळी, शहरी बाजारातही २२.१९% ची मजबूत वाढ पाहायला मिळाली, ज्यामुळे मागणी सामान्य पातळीवर येत असल्याचे संकेत मिळाले.

कंपन्यांची कामगिरी आणि मार्केट शेअर

Hero MotoCorp आपली आघाडी कायम ठेवत ४,९२,१६७ युनिट्सची विक्री केली. मात्र, त्यांचा बाजारातील वाटा मागील वर्षीच्या २६.८३% वरून थोडा घसरून २६.५६% झाला. Honda Motorcycle and Scooter India ४,७२,९३८ युनिट्ससह दुसऱ्या क्रमांकावर राहिले आणि त्यांचा मार्केट शेअर २५.५२% पर्यंत वाढला. TVS Motor Company ने ३,६४,२४१ युनिट्सची विक्री करत मजबूत वाढ दर्शविली आणि त्यांचा शेअर १९.६६% पर्यंत वाढला. Bajaj Auto Group ने १,९५,७५२ युनिट्स विकल्या, ज्यामुळे त्यांचा वाटा १०.५६% राहिला. Royal Enfield ने प्रीमियम सेगमेंटमध्ये आपले स्थान अधिक मजबूत करत १,०६,३९८ युनिट्सची विक्री केली, ज्याचा वाटा ५.७४% आहे.

इंधन मिश्रण आणि EV चा अवलंब

पेट्रोल आणि इथेनॉलवर चालणाऱ्या वाहनांनी एकूण विक्रीच्या ९३.२७% वाटा उचलला. इलेक्ट्रिक टू-व्हीलर्स (EVs) चा बाजारातील वाटा ६.६३% होता, जो डिसेंबर २०२५ मधील ७.४०% पेक्षा थोडा कमी आहे. यावरून EV चा अवलंब (adoption rate) सध्या चढ-उतार दर्शवत असल्याचे दिसते.

आर्थिक घटक आणि डीलर्सचा विश्वास

या क्षेत्रातील सकारात्मकतेला अनेक आर्थिक घटक पाठिंबा देत आहेत. पायाभूत सुविधा आणि कृषी क्षेत्रावर लक्ष केंद्रित करणाऱ्या अर्थसंकल्पाने, तसेच २०२५ मध्ये व्याजदरात झालेली कपात यामुळे खरेदीची क्षमता वाढली आहे. फेब्रुवारी २०२६ साठी डीलर्सचा विश्वासही सकारात्मक आहे, कारण ७२% पेक्षा जास्त डीलर्स वाढीची अपेक्षा करत आहेत. लग्नसराईची मागणी आणि पिकांच्या हंगामामुळे ग्रामीण भागातील रोकड (liquidity) यामुळे हे चित्र अधिक स्पष्ट होते. एकूणच, भारतीय ऑटो क्षेत्राला २०२६ मध्ये ६-८% वाढीचा अंदाज आहे.

व्हॅल्युएशनची चिंता

मात्र, कंपन्यांच्या व्हॅल्युएशन्सकडे (valuations) बारकाईने पाहिल्यास काही चिंताजनक बाबी समोर येतात. फेब्रुवारी २०२६ पर्यंत, TVS Motor Company चा P/E रेशो अंदाजे ५०-७५x आहे, जो Hero MotoCorp (२१-२३x), Bajaj Auto (२७-३३x), आणि Eicher Motors (३८-४५x) यांसारख्या प्रतिस्पर्धकांच्या तुलनेत खूपच जास्त आहे. TVS Motor च्या या प्रीमियम व्हॅल्युएशनमुळे, वाढ अपेक्षेप्रमाणे न झाल्यास किंवा कमी झाल्यास शेअरमध्ये मोठी घसरण होण्याचा धोका आहे.

ऐतिहासिक तुलना आणि धोके

मागील वर्षी, जानेवारी २०२५ मध्ये, प्रमुख उत्पादकांसाठी टू-व्हीलर विक्रीत केवळ २.३५% ची किरकोळ वाढ झाली होती. सध्याची मजबूत मागणी पाहता, जानेवारी २०२६ मधील वाढीचा वेग लक्षणीय आहे. उद्योगाला 'निवडक मॉडेल-वाईज पुरवठा मर्यादा आणि काही ठिकाणी आक्रमक सवलतींचा' सामना करावा लागत आहे, ज्यामुळे नफ्यावर परिणाम होऊ शकतो. TVS Motor सारख्या कंपन्यांसाठी, ज्यांचे व्हॅल्युएशन आधीच जास्त आहे, अशा सवलती आणि वाढती स्पर्धा अधिक चिंताजनक आहेत.

भविष्यातील दिशा

विश्लेषकांचे मत आहे की, सरकारच्या धोरणात्मक पाठिंब्यामुळे आणि मागणीमुळे नजीकच्या भविष्यात ऑटो सेक्टरसाठी सकारात्मक दृष्टिकोन आहे. मात्र, काही प्रमुख उत्पादकांच्या उच्च P/E मल्टीपल्समुळे, बाजारातील आशावादाचा मोठा भाग आधीच शेअरच्या किमतींमध्ये समाविष्ट झालेला दिसतो. कंपन्यांना त्यांचे व्हॅल्युएशन योग्य ठरवण्यासाठी भविष्यात उत्कृष्ट कार्यप्रदर्शन आणि प्रभावी खर्च व्यवस्थापन करावे लागेल. फेडरेशन ऑफ ऑटोमोबाईल डीलर्स असोसिएशन (FADA) ने फेब्रुवारीमध्ये वाढीचा अंदाज व्यक्त केला आहे, पण महिन्याचा कालावधी कमी असणे आणि मॉडेल-विशिष्ट पुरवठ्याच्या समस्या यांसारख्या घटकांकडेही लक्ष वेधले आहे.