Whalesbook
ऑटो सेक्टर हिरवीगार का होत आहे?
जागतिक ऊर्जा संकटाच्या पार्श्वभूमीवर आणि पर्यावरणाचे लक्ष्य साधण्यासाठी, भारतातील ऑटोमोटिव्ह सेक्टर वेगाने इलेक्ट्रिक (EV), हायब्रिड आणि सीएनजी (CNG) वाहनांकडे वळत आहे. केवळ ग्राहकांची पसंतीच नाही, तर देशाचे तेल आयातीवरील अवलंबित्व कमी करण्याची गरज आणि वाढत्या वायू प्रदूषणामुळे हे बदल आवश्यक झाले आहेत. कमी ऑपरेटिंग खर्च, शून्य उत्सर्जन आणि सरकारचे कठोर नियम यांमुळे हा कल अधिकच मजबूत होत आहे.
बाजारातील वाढ आणि वाहन उत्पादकांच्या योजना
आर्थिक वर्ष (FY) 2026 मध्ये, भारतात प्रवासी वाहनांच्या (Passenger Vehicles) विक्रीत 13% वाढ होऊन ती अंदाजे 4.67 दशलक्ष युनिट्सपर्यंत पोहोचली. तथापि, इलेक्ट्रिक, हायब्रिड आणि CNG इंधनावर चालणाऱ्या वाहनांच्या सेगमेंटने या सर्वांना मागे टाकत 31% ची नेत्रदीपक वाढ नोंदवली, जी 1.34 दशलक्ष युनिट्सवर पोहोचली. या सेगमेंटने आता एकूण प्रवासी वाहन बाजारातील सुमारे एक तृतीयांश हिस्सा काबीज केला आहे. विशेषतः, इलेक्ट्रिक प्रवासी वाहनांची नोंदणी 83% ने वाढून 199,333 युनिट्सवर पोहोचली. इलेक्ट्रिक दुचाकी वाहनांनीही मोठी झेप घेतली, 1.40 दशलक्ष युनिट्सची विक्री झाली, ज्यामुळे एकूण भारतीय EV बाजारात 57% वाटा मिळवला.
प्रमुख वाहन उत्पादक कंपन्या आपल्या क्लीनर मोबिलिटी पोर्टफोलिओचा विस्तार करत आहेत. टाटा मोटर्सने FY26 मध्ये सीएनजी वाहनांच्या विक्रीत 24% वाढ नोंदवून 170,000 युनिट्सची विक्री केली, तर इलेक्ट्रिक वाहनांच्या विक्रीत 43% वाढीसह 92,000 युनिट्स विकले. कंपनीचे मार्केट कॅप अंदाजे ₹1.43 ट्रिलियन आहे. मार्केटमधील आघाडीची कंपनी मारुती सुझुकीचे मार्केट कॅप सुमारे ₹397,156.4 कोटी आहे. याशिवाय, व्हिएतनामची कंपनी व्हिनफास्ट (VinFast) USD 2 अब्ज इतकी मोठी गुंतवणूक करून उत्पादन सुविधा उभारणार आहे आणि तीन नवीन EV मॉडेल्स तसेच इलेक्ट्रिक स्कूटर सादर करणार आहे. नवीन कंपन्यांना स्पर्धात्मक बाजारात स्वतःचे स्थान निर्माण करणे हे मोठे आव्हान असेल. टोयोटा किर्लोस्कर मोटरने आपली पहिली इलेक्ट्रिक एसयूव्ही, अर्बन क्रूझर एबेला (Urban Ebella) लाँच केली आहे, त्याचबरोबर हायब्रिड्ससह मल्टी-टेक्नोलॉजी दृष्टिकोनही पुढे नेत आहे. किआ इंडियाने (Kia India) प्रीमियम EV9 एसयूव्ही सादर केली असून, तिच्या ₹1.3 कोटी च्या किमतीमुळे विक्री मंदावण्याची शक्यता आहे. कंपनी इलेक्ट्रिक एमपीव्ही (MPV) सह अधिक परवडणाऱ्या EV मॉडेल्सवरही काम करत आहे.
आव्हाने आणि धोके
ऑटोमोटिव्ह सेक्टरला पश्चिम आशियातील (West Asia) संकटामुळेही दबावाचा सामना करावा लागत आहे, ज्यामुळे कच्च्या तेलाच्या (Crude Oil) किमती $100 प्रति बॅरलच्या वर गेल्या आहेत. यामुळे उत्पादन खर्चात वाढ झाली असून नफ्यावर 2.5% ते 4% पर्यंत परिणाम होऊ शकतो. नैसर्गिक वायूच्या पुरवठ्यातील व्यत्ययांमुळे उत्पादन प्रक्रियेतही जोखीम निर्माण झाली आहे. त्याचबरोबर, भारत सरकार CAFE सारखी कठोर उत्सर्जन मानके लागू करत आहे, ज्या अंतर्गत 2027 पर्यंत CO2 उत्सर्जनात 33% घट करण्याचे लक्ष्य आहे. मात्र, ऑटो उत्पादक कंपन्या सावध आहेत की नियमांमधील वेगवान बदल गुंतवणुकीवर आणि वाहनांच्या किमतींवर परिणाम करू शकतात, ज्यामुळे वाहने ग्राहकांसाठी अधिक महाग होऊ शकतात. सरकारी सबसिडी योजना, जसे की FAME-II, या काळात महत्त्वाच्या ठरल्या आहेत, परंतु अलीकडील गैरव्यवहारांच्या तपासांमुळे भविष्यातील मदतीवर प्रश्नचिन्ह निर्माण होऊ शकते.
भविष्यातील वाढीचा अंदाज
नवीन EV मॉडेल्सची सातत्याने होणारी ओळख, चार्जिंग इन्फ्रास्ट्रक्चरचा विस्तार आणि ग्राहकांच्या बदलत्या अपेक्षा लक्षात घेता, 2030 पर्यंत इलेक्ट्रिक कार्स नवीन कार विक्रीचा 13-15% हिस्सा व्यापतील असा अंदाज आहे, जो FY26 च्या शेवटी सुमारे 4% होता. कंपन्या आता स्थानिक उत्पादनावर (Localization) आणि परवडणाऱ्या तंत्रज्ञानावर अधिक लक्ष केंद्रित करतील. हा बदलता काळ भारतीय ऑटोमोटिव्ह मार्केटमध्ये एक मोठे पुनर्गठन घडवून आणेल, जिथे ग्रीन टेक्नॉलॉजीची भूमिका अधिकाधिक केंद्रीय असेल.