मार्केटमध्ये जुन्या कंपन्यांचे पुनरागमन
सध्या इलेक्ट्रिक टू-व्हीलर (E2W) मार्केटमध्ये एक महत्त्वपूर्ण बदल दिसून येत आहे. दुर्मिळ पृथ्वीवरील मॅग्नेट (rare-earth magnet) पुरवठ्यातील अडथळे कमी झाल्याने या क्षेत्रासाठी सकारात्मक वातावरण निर्माण झाले आहे. परंतु, बाजारातील स्पर्धेत मात्र जुन्या आणि स्थापित कंपन्यांची ताकद वाढत आहे. याचे मुख्य कारण म्हणजे त्यांच्याकडे असलेले सिद्ध ऑपरेशनल कौशल्य आणि ग्राहकांचा विश्वास. जानेवारी 2026 च्या आकडेवारीनुसार, TVS Motor ने 34,440 युनिट्स विकून आपले नेतृत्व मजबूत केले आहे, ज्यामध्ये 28% मार्केट शेअर आहे. ही त्यांची आतापर्यंतची सर्वाधिक मासिक विक्री ठरली आहे. Bajaj Auto 25,520 युनिट्स ( 21% मार्केट शेअर) सह दुसऱ्या क्रमांकावर आहे. त्यांनी आपल्या स्वस्त Chetak C2501 मॉडेलमुळे ही कामगिरी केली. Hero MotoCorp च्या Vida या EV ब्रँडने देखील चांगली वाढ दर्शविली आहे. या सर्व जुन्या कंपन्यांना त्यांच्या विस्तृत डीलर नेटवर्क आणि मजबूत आफ्टर-सेल्स सर्व्हिसचा (after-sales service) फायदा होत आहे.
नवीन कंपन्यांसमोर आर्थिक आव्हान
याउलट, नवीन कंपन्यांना बाजारातील आपला हिस्सा गमावावा लागत आहे. एकेकाळी आघाडीवर असलेली Ola Electric, जानेवारी 2026 मध्ये 7,512 युनिट्ससह अवघ्या 6% मार्केट शेअरवर आली आहे, जी मागील वर्षाच्या तुलनेत 69% ची घसरण आहे. ग्राहक समस्या आणि उत्पादनाच्या विश्वासार्हतेतील (reliability) त्रुटी, तसेच युनिट इकॉनॉमिक्समधील (unit economics) समस्या यामुळे हे घडले आहे. Ather Energy ने मागील वर्षीच्या तुलनेत 67% वाढ दर्शवली असली तरी, सध्या त्यांचा मार्केट शेअर 18% आहे. मार्केट आता विश्वासार्हता आणि सेवेला अधिक महत्त्व देत आहे, जिथे जुन्या कंपन्या स्पष्टपणे आघाडीवर आहेत. Ather Energy चे मार्केट कॅपिटलायझेशन (market capitalization) फेब्रुवारी 2026 च्या सुरुवातीला सुमारे ₹26,634 कोटी होते, तर Ola Electric चे मार्केट कॅपिटलायझेशन फेब्रुवारी 2026 च्या सुरुवातीला सुमारे ₹13,982 कोटी होते.
सरकारी प्रोत्साहन आणि भविष्यातील दिशा
भारत सरकार E2W क्षेत्राला PM E-DRIVE सारख्या योजनांमधून प्रोत्साहन देत आहे. या योजनांचा उद्देश वापर आणि स्थानिक उत्पादन वाढवणे आहे. इलेक्ट्रिक वाहनांचा कमी वहन खर्च (सुमारे 3 पैसे/किमी विरुद्ध पेट्रोल वाहनांचा ₹2-2.5/किमी) हे देखील या मागणीमागे एक महत्त्वाचे कारण आहे. तथापि, भविष्यात नफ्यासह व्यवसाय वाढवणाऱ्या आणि उत्तम उत्पादन व सेवा देणाऱ्या कंपन्याच टिकून राहतील. बॅटरीच्या किमतीत घट होण्याचा वेग मंदावला आहे आणि सबसिडीमध्येही घट होत आहे, त्यामुळे आता केवळ किमतीवर आधारित स्पर्धा कमी होत आहे. यामुळे ब्रँड लॉयल्टी (brand loyalty) आणि ग्राहक समाधानाचे महत्त्व वाढले आहे, ज्यात जुन्या कंपन्या अधिक सक्षम आहेत. भारतीय ऑटो इंडस्ट्री 2026 पर्यंत 300 अब्ज डॉलर्स पर्यंत पोहोचण्याची अपेक्षा आहे, ज्यात EVs ची भूमिका महत्त्वाची असेल.