दरवाढीचा विळखा आणि रुपयाचा दणका
भारतातील प्रमुख इलेक्ट्रिक वाहन (EV) उत्पादक कंपन्या सध्या दुहेरी संकटाचा सामना करत आहेत. एकीकडे जागतिक बाजारपेठेत बॅटरी, चिप्स आणि मॅग्नेटसारख्या महत्त्वाच्या भागांच्या किमती वाढत आहेत, तर दुसरीकडे रुपयाचे अवमूल्यन (Depreciation) आयात खर्च अधिकच वाढवत आहे. यामुळे कंपन्यांना मोठा फटका बसत आहे.
आयात खर्चाचे गणित बिघडले
EV उत्पादनासाठी लागणाऱ्या एकूण घटकांपैकी सुमारे 60% घटक आयात केले जातात. रुपया सध्या डॉलरच्या तुलनेत ₹95 च्या आसपास व्यवहार करत आहे, ज्यामुळे आयात खर्च लक्षणीयरीत्या वाढला आहे. विशेषतः मेमरी चिप्सच्या (DRAM आणि NAND Flash) किमतीत 80-90% पर्यंत वाढ झाली आहे, जी AI इन्फ्रास्ट्रक्चरच्या मागणीमुळे वाढली आहे. लिथियम-आयन बॅटरी पॅकच्या किमती कमी होण्याची अपेक्षा असली तरी, लिथियमसारख्या कच्च्या मालाच्या किमती वाढत आहेत.
एथर आणि यूलरची वाढ पण तोट्यातच?
Ather Energy ने आर्थिक वर्ष FY26 मध्ये ₹3,671.76 कोटी चा महसूल नोंदवला, परंतु कंपनीला ₹517.17 कोटी चा निव्वळ तोटा (Net Loss) झाला. 9M FY25 पर्यंत कंपनीचे मार्केट कॅपिटल ₹34,393 कोटी होते. Euler Motors चा महसूल FY26 मध्ये दुप्पट होऊन ₹402 कोटी झाला, मात्र कंपनीचा निव्वळ तोटा ₹308 कोटी राहिला. तरीही, Euler Motors ने EBITDA मार्जिन -62.9% पर्यंत सुधारले आहे, परंतु कंपनीला नफ्यात येण्यासाठी ₹2,000-2,500 कोटी महसूल गाठावा लागेल, ज्यासाठी अजून दोन ते तीन वर्षे लागण्याची शक्यता आहे.
अभियंत्यांची पर्यायी उपायांची धडपड
या वाढत्या खर्चाला तोंड देण्यासाठी कंपन्या अभियांत्रिकी नवोपक्रमांवर (Engineering Innovations) लक्ष केंद्रित करत आहेत. Ather Energy एल्युमिनियम आणि कॉपरसारख्या महागड्या सामग्रीवरील अवलंबित्व कमी करण्यासाठी नवीन प्लॅटफॉर्म विकसित करत आहे. Euler Motors ने कमोडिटी खर्चातील वाढीचा मोठा भाग स्वतः शोषून घेतला आहे आणि ग्राहकांवर कमी भार टाकला आहे. तसेच, LFP बॅटरीसारख्या स्वस्त पर्यायांचाही विचार केला जात आहे.
आयातीवरील अवलंबित्व आणि सरकारी धोरण
भारतीय EV उत्पादकांसाठी आयातीवरील जास्त अवलंबित्व हे एक मोठे आव्हान आहे. रुपयाच्या घसरणीमुळे आयात खर्च वाढला आहे. सरकारने $35,000 पेक्षा जास्त किमतीच्या इलेक्ट्रिक कारसाठी 15% आयात शुल्कात सवलत दिली आहे, परंतु त्यासाठी स्थानिक गुंतवणुकीची अट आहे. याशिवाय, इतर करांसह 10% ते 28% पर्यंत बेसिक कस्टम ड्युटी (BCD) लागू आहे. AI मुळे चिप्सच्या किमती 2028 नंतरही उच्च राहण्याची शक्यता आहे, त्यामुळे कंपन्यांना अजून मोठा संघर्ष करावा लागणार आहे.
