कंपन्यांमध्ये ZEV व्याख्येवरून रणकंदन
भारतीय ऑटो इंडस्ट्री एका निर्णायक वळणावर उभी आहे. निती आयोगाने वाहतूक क्षेत्रातून कार्बन उत्सर्जन कमी करण्याच्या रोडमॅपमध्ये केलेल्या सूचनेमुळे कंपन्यांमध्ये मोठी दरी निर्माण झाली आहे. निती आयोगाने फ्लेक्स-फ्युएल (FFVs) आणि कॉम्प्रेस्ड बायोगॅस (CBG) वाहनांना झिरो एमिशन व्हेईकल (ZEV) म्हणून वर्गीकृत करण्याची शिफारस केली आहे. यामुळे ऑटोमोबाईल कंपन्यांमध्ये जोरदार मतभेद दिसून येत आहेत.
### कोणत्या कंपनीचा काय दृष्टिकोन?
लाईफसायकल एमिशन (Lifecycle Emissions) दृष्टिकोन वापरण्याच्या बाजूने मारुती सुझुकी (Maruti Suzuki) आणि टोयोटा किर्लोस्कर मोटर (Toyota Kirloskar Motor) यांसारख्या कंपन्या आहेत. त्यांच्या मते, बायोफ्युएल्स (Biofuels) आणि सीबीजी (CBG) सारख्या स्वदेशी इंधनांचा वापर ऊर्जा सुरक्षेसाठी (Energy Security) महत्त्वाचा आहे. आंतरराष्ट्रीय मार्गदर्शक तत्त्वांचा (IPCC guidelines) हवाला देत, ते या वाहनांना ZEVs मध्ये समाविष्ट करण्याची मागणी करत आहेत.
याउलट, टाटा मोटर्स (Tata Motors) आणि महिंद्रा अँड महिंद्रा (Mahindra & Mahindra) या कंपन्या मात्र 'टेलपाईप एमिशन' (Tailpipe Emissions) मानकांना काटेकोरपणे पाळण्यावर जोर देत आहेत. जागतिक स्तरावर ZEVs ची अशीच व्याख्या केली जाते आणि केवळ इंजिनमधून थेट कोणतेही उत्सर्जन नसलेल्या वाहनांनाच ZEVs म्हणता येईल, असे त्यांचे म्हणणे आहे. या कंपन्यांचा युक्तिवाद आहे की ICE (Internal Combustion Engine) वाहनांना, इंधनाची पर्वा न करता, ZEVs म्हणणे तांत्रिकदृष्ट्या चुकीचे ठरेल आणि यामुळे आंतरराष्ट्रीय मानकांशी विसंगती निर्माण होईल.
### CAFE III नॉर्म्सचा दबाव
हा वाद अशा वेळी वाढत आहे, जेव्हा भारत सरकार कॉर्पोरेट एव्हरेज फ्युएल एफिशिएन्सी (CAFE) III नॉर्म्स अंतिम करण्याच्या तयारीत आहे. हे नवे नियम एप्रिल 2027 ते मार्च 2032 पर्यंत लागू होतील. हे नियम वाहनांच्या CO2 उत्सर्जनावर मोठे निर्बंध आणतील, ज्यामध्ये प्रति किलोमीटर 100 ग्रॅमपेक्षा कमी CO2 उत्सर्जनाचे लक्ष्य गाठावे लागेल. त्यामुळे कंपन्यांना इलेक्ट्रिक (EVs) आणि हायब्रिड वाहनांकडे अधिक वेगाने वळावे लागेल. ZEV व्याख्येतील हा फरक कंपन्यांच्या भविष्यातील उत्पादन धोरणांवर आणि तंत्रज्ञानावरील गुंतवणुकीवर परिणाम करेल.
### ऊर्जा सुरक्षा विरुद्ध जागतिक मानके
जागतिक स्तरावर, ZEVs म्हणजे मुख्यतः बॅटरी इलेक्ट्रिक (BEVs) आणि हायड्रोजन फ्युएल सेल (FCVs) वाहने, ज्यांच्याकडून थेट उत्सर्जन होत नाही. निती आयोगाचा प्रस्ताव या जागतिक व्याख्येपेक्षा वेगळा आहे. दुसरीकडे, भारत 90% कच्च्या तेलाची आयात (Crude Oil Import) करतो, ज्यामुळे ऊर्जा सुरक्षा हा चिंतेचा विषय आहे. त्यामुळे निती आयोगाचा स्वदेशी बायोफ्युएल्सला प्रोत्साहन देण्याचा विचार ऊर्जा स्वातंत्र्याच्या दृष्टीने महत्त्वाचा मानला जात आहे.
### बाजारातील स्थिती आणि कंपन्यांचे व्हॅल्यूएशन
या मतभेदांचा परिणाम कंपन्यांच्या मार्केट व्हॅल्यूएशनवरही (Market Valuation) दिसून येतो. मारुती सुझुकीचा P/E रेशो (P/E Ratio) साधारणपणे 30-31 च्या आसपास असून मार्केट कॅप (Market Cap) सुमारे ₹4.5 ट्रिलियन आहे. महिंद्रा अँड महिंद्राचा P/E रेशो 26 च्या आसपास आणि मार्केट कॅप ₹4.2 ट्रिलियन आहे. याउलट, टाटा मोटर्समध्ये (Tata Motors) मात्र गेल्या तिमाहीत तोटे (Losses) आणि चढ-उतार दिसून आले आहेत, ज्यामुळे त्याचे व्हॅल्यूएशन अधिक अस्थिर आहे.