USDA च्या ताज्या रिपोर्टनुसार, 2027 पर्यंत भारतातील दूध उत्पादनातील वाढीचा वेग कमी होऊन **2%** वर येण्याची शक्यता आहे. दुष्काळी परिस्थिती आणि चारा टंचाईमुळे दुग्ध प्रक्रिया कंपन्यांच्या खर्चात वाढ होण्याची चिन्हे आहेत.
उत्पादनात घट का?
अमेरिकेच्या कृषी विभागाने (USDA) वर्तवलेल्या अंदाजानुसार, भारतात दूध उत्पादनाची वाढ 2026 मधील 2.5% वरून 2027 पर्यंत 2% पर्यंत खाली येईल. याचे मुख्य कारण म्हणजे 'अल निनो'मुळे उद्भवलेली दुष्काळी परिस्थिती. यामुळे जनावरांच्या खाद्याचा आणि चाऱ्याचा तुटवडा निर्माण होऊन एकूण उत्पादन 226.5 दशलक्ष टनांपर्यंत मर्यादित राहण्याचा अंदाज आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी काय धोके आहेत?
दुग्ध क्षेत्रातील दिग्गज कंपन्या जसे की Hatsun Agro Product, Heritage Foods आणि Dodla Dairy साठी हा रिपोर्ट चिंतेची बाब ठरू शकतो. बाजारात दुधाची मागणी स्थिर असताना जर पुरवठा कमी झाला, तर कच्च्या दुधासाठी होणारी स्पर्धा वाढेल. यामुळे कंपन्यांचा खरेदी खर्च (Procurement Costs) वाढून त्यांच्या ऑपरेटिंग मार्जिनवर दबाव येण्याची शक्यता आहे.
क्षेत्रातील बदल आणि आव्हाने
सध्या देशातील 95% दुग्ध उत्पादन पाचपेक्षा कमी जनावरे असलेल्या छोट्या शेतकऱ्यांकडून येते. मात्र, आता व्यावसायिक दृष्टिकोन बदलत असून 20 पेक्षा जास्त जनावरे असलेल्या फार्म्सची संख्या वाढत आहे. देशातील एकूण उत्पादनापैकी 60% वाटा उत्तर प्रदेश, राजस्थान, मध्य प्रदेश, गुजरात, महाराष्ट्र आणि पंजाब या सहा राज्यांतून येतो. या राज्यांमधील हवामान बदल संपूर्ण राष्ट्रीय उत्पादनावर परिणाम करतील.
निर्यातीवरही परिणाम
स्थानिक बाजारपेठेतील भाव स्थिर ठेवण्यासाठी दूध उत्पादक कंपन्यांनी निर्यातीवर मर्यादा आणल्या आहेत. USDA च्या मते, स्किम्ड मिल्क पावडरची निर्यात 7,000 टनांपर्यंत निम्म्यावर येण्याची शक्यता आहे. आता गुंतवणूकदारांनी कंपन्यांच्या आगामी तिमाही निकालांमध्ये व्यवस्थापनाची 'मार्जिन मॅनेजमेंट'बाबतची टिप्पणी आणि खरेदी दरातील बदलांकडे बारकाईने लक्ष ठेवणे गरजेचे आहे.