भारतीय चहा बोर्डाने ISRO आणि NIT Rourkela यांच्यासोबत हातमिळवणी केली आहे. 'CHAAYANKAN' या ३ वर्षांच्या प्रकल्पाद्वारे सॅटेलाईट आणि AI तंत्रज्ञानाचा वापर करून चहाच्या उत्पादनात वाढ करण्याचे आणि पिकांचे आरोग्य सुधारण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे.
चहा उत्पादनात आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करण्यासाठी Tea Board of India ने एक महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलले आहे. ISRO च्या 'नॅशनल रिमोट सेन्सिंग सेंटर' आणि 'NIT Rourkela' सोबत मिळून 'CHAAYANKAN' हा नाविन्यपूर्ण प्रकल्प सुरु करण्यात आला आहे. मार्च 2029 पर्यंत चालणाऱ्या या प्रकल्पाचा मुख्य उद्देश पारंपरिक शेती पद्धतींना प्रिसिजन ॲग्रिकल्चरमध्ये (Precision Agriculture) बदलणे हा आहे.
प्रकल्पाची प्रमुख वैशिष्ट्ये:
- हायपरस्पेक्ट्रल इमेजरी: प्रगत सॅटेलाईट इमेजिंग आणि ड्रोन तंत्रज्ञानाचा वापर करून चहाच्या मळ्यांचे मॅपिंग केले जाईल.
- रिअल-टाइम मॉनिटरिंग: चहाच्या झाडांवरील ताण (Stress) ओळखून कीड किंवा रोगांचा प्रादुर्भाव होण्यापूर्वीच त्याची पूर्वसूचना दिली जाईल.
- खर्च कपात: रोगांचे अचूक निदान झाल्यामुळे रासायनिक फवारण्यांचा वापर कमी होऊन उत्पादनाचा दर्जा सुधारण्यास मदत होईल.
गुंतवणूकदारांसाठी काय महत्त्व आहे?
चहा क्षेत्रातील नफा अनेकदा हवामान आणि कीड नियंत्रणामुळे अनिश्चित असतो. जर हा प्रकल्प यशस्वी झाला, तर यामुळे उत्पादकता स्थिर होण्यास मदत होईल. मात्र, छोटे चहा उत्पादक आणि दुर्गम भागातील अंमलबजावणी ही एक मोठी आव्हाने असणार आहेत. गुंतवणूकदारांनी या प्रकल्पाच्या पायलट टेस्ट्स आणि तंत्रज्ञानाचा होणारा विस्तार यावर लक्ष ठेवणे गरजेचे आहे.