पंतप्रधान नरेंद्र मोदी ३० ऑक्टोबर रोजी गुजरातमध्ये 'भारत बोवाइन ब्रीडिंग अँड रिसर्च सेंटर'चे लोकार्पण करणार आहेत. बनस डेअरीचा हा **₹३२५ कोटींचा** प्रकल्प आयव्हीएफ (IVF) तंत्रज्ञानाद्वारे देशी जनावरांची उत्पादकता वाढवण्यावर भर देणार आहे.
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी ३० ऑक्टोबर रोजी गुजरातच्या बनासकांठा जिल्ह्यात या अत्याधुनिक संशोधन केंद्राचे उद्घाटन करतील. ₹३२५ कोटींच्या गुंतवणुकीतून उभारलेले हे केंद्र पशुसंवर्धनाच्या आधुनिकीकरणाच्या दिशेने टाकलेले एक मोठे पाऊल आहे. भारतीय दुग्धव्यवसायात देशी गाईंच्या दुग्धोत्पादनाची क्षमता कमी असते, ती वाढवण्यासाठी या केंद्रात विशेष प्रयत्न केले जाणार आहेत.
जनुकीय सुधारणेवर भर (Scaling Genetic Productivity)
या संशोधन केंद्रात इन-विट्रो फर्टिलायझेशन (IVF) आणि भ्रूण प्रत्यारोपण तंत्रज्ञानाचा वापर केला जाणार आहे. याद्वारे दरवर्षी २५,००० उच्च दर्जाचे भ्रूण तयार करण्याचे लक्ष्य ठेवण्यात आले आहे. कमी जनावरांपासून अधिक दुध उत्पादन कसे घेता येईल, हे या प्रकल्पाचे मुख्य उद्दिष्ट आहे. यामुळे शेतकऱ्यांना वाढत्या चारा खर्चातही दुग्धव्यवसायातून अधिक नफा मिळवणे शक्य होईल.
सहकारी चळवळीला बळ
हा प्रकल्प 'राष्ट्रीय गोकुल मिशन' अंतर्गत विकसित करण्यात आला असून, यासाठी 'नॅशनल डेअरी डेव्हलपमेंट बोर्डाचे' तांत्रिक मार्गदर्शन घेण्यात आले आहे. यामध्ये गिर, साहिवाल, कांकरेज आणि थारपारकर यांसारख्या देशी गाईंच्या जातींवर, तसेच मुऱ्हा आणि बन्नी या म्हशींच्या जातींवर विशेष संशोधन केले जाणार आहे. गुजरात को-ऑपरेटिव्ह मिल्क मार्केटिंग फेडरेशनच्या माध्यमातून डेअरी क्षेत्राच्या पुरवठा साखळीला अधिक बळकट करण्याचे हे एक धोरणात्मक पाऊल आहे.
भविष्यातील आव्हाने
या तंत्रज्ञानाचा प्रत्यक्ष फायदा ग्रामीण स्तरावरील शेतकऱ्यांपर्यंत कसा पोहोचतो, याकडे गुंतवणूकदारांचे आणि विश्लेषकांचे लक्ष असेल. दुग्धव्यवसायातील चारा दरवाढ आणि लंपी स्किन डिझाईनसारख्या आजारांची जोखीम पाहता, हे केंद्र या क्षेत्रातील उत्पादकता स्थिर राखण्यासाठी किती प्रभावी ठरते, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.