यंदाच्या खरिप हंगामात मूग पेरणीला कमी प्रतिसाद मिळाला असून, मागील वर्षाच्या तुलनेत **11%** पेरणी कमी झाली आहे. राजस्थान आणि महाराष्ट्रात कमी पावसामुळे शेतकरी चिंतेत आहेत, मात्र मूग पिकाचे कमी लागवड खर्च आणि कमी कालावधीमुळे ते अजूनही पसंतीचे पीक आहे. मागील काही दिवसांतील सुधारलेल्या पावसामुळे पेरणीचे क्षेत्र वाढण्याची शक्यता आहे.
Detailed Coverage
उशिरा पावसाचा पेरणीवर परिणाम
यंदाच्या खरिप हंगामात मूग पिकाच्या लागवडीखालील क्षेत्रात मागील वर्षाच्या तुलनेत 11% घट झाली आहे. राजस्थान, कर्नाटक आणि महाराष्ट्र या प्रमुख कडधान्य उत्पादक राज्यांमध्ये मान्सूनच्या उशिरा आणि अनियमित पावसामुळे पेरणीला कमी प्रतिसाद मिळाला आहे.
शेतकऱ्यांसाठी आर्थिक गणित
सरकारने जाहीर केलेल्या किमान आधारभूत किमतीपेक्षा (MSP) कमी दर असूनही, अनेक शेतकरी मूग पिकाला प्राधान्य देत आहेत. याचे मुख्य कारण म्हणजे या पिकाची कमी कालावधीत (साधारणपणे 60 ते 75 दिवस) होणारी वाढ आणि कमी लागवड खर्च. प्रति बिघा ₹6,000 ते ₹7,000 च्या दरम्यान येणाऱ्या या पिकाचा खर्च, अनियमित पाणीपुरवठा असलेल्या भागांसाठी कमी जोखमीचा पर्याय ठरतो.
पावसाचा अंदाज आणि भविष्यातील शक्यता
गेल्या काही दिवसांपासून प्रमुख पीक उत्पादन क्षेत्रांमध्ये झालेल्या पावसामुळे जमिनीतील ओलावा वाढला आहे. यामुळे शेतकऱ्यांना पेरणी पूर्ण करण्यास प्रोत्साहन मिळू शकते आणि मागील वर्षाच्या तुलनेत पेरणीचे क्षेत्र वाढण्याची शक्यता आहे. विशेषतः जिथे सिंचनाची सोय मर्यादित आहे, अशा ग्रामीण भागांसाठी मान्सूनच्या सरी वेळेवर येणे महत्त्वाचे ठरते.
कडधान्य पुरवठा आणि दरांवर लक्ष
गुंतवणूकदार आणि बाजार निरीक्षकांसाठी, मान्सूनचा हंगाम संपल्यानंतर अंतिम पेरणी अहवाल महत्त्वाचा ठरेल. जर उत्पादनात लक्षणीय घट झाली, तर मूग डाळीच्या किरकोळ किमती वाढू शकतात आणि सरकारला आयात-निर्यातीवर धोरणात्मक निर्णय घ्यावे लागू शकतात. उशिरा आलेल्या पावसामुळे सुरुवातीची तूट भरून निघेल की नाही, याकडे उद्योगाचे लक्ष असेल. कृषी मंत्रालयाच्या आकडेवारीवर लक्ष ठेवणे महत्त्वाचे ठरू शकते, कारण त्यावरून अन्नधान्याच्या महागाईचा अंदाज येऊ शकतो.