महाराष्ट्रामध्ये दूध महागणार? इनपुट कॉस्ट वाढल्याने डेअरी उद्योगावर मोठे संकट!

खर्चाचा डोंगर आणि दरवाढीची शक्यता

सध्या डेअरी कंपन्यांना वाढलेल्या खर्चाचा भार सहन करणे कठीण झाले आहे. ग्राहक किंमतीत केवळ 5-6% वाढ झाली असली तरी, प्रत्यक्षात इनपुट कॉस्टमध्ये (input costs) तब्बल 30% ची मोठी वाढ झाली आहे. यामुळे डेअरी व्यवसायांचे मार्जिन (profit margins) खूपच कमी झाले आहे.

वाढलेल्या डिझेलच्या दरांमुळे (Bulk Consumer साठी 25% ने वाढून ₹109.59 प्रति लिटर) वाहतूक खर्च (transportation cost) प्रचंड वाढला आहे. विशेष म्हणजे, वाहतुकीचा खर्च एकूण ऑपरेटिंग खर्चाच्या 30-45% असतो. मध्य पूर्वेतील संघर्षामुळे (Middle East conflict) इंधनाच्या किमतीत 15-20% ची वाढ झाली आहे आणि त्यामुळे पुरवठा साखळी आणखी विस्कळीत झाली आहे.

पुरवठा साखळीतील गंभीर समस्या

दुधाच्या पिशव्यांसाठी लागणाऱ्या पॉलीथिलीनसारख्या (polyethylene) पॅकेजिंग मटेरियलचा (packaging material) तीव्र तुटवडा निर्माण झाला आहे. काही डेअरींकडे केवळ एक दिवसाचा पुरवठा शिल्लक असल्याचे सांगितले जात आहे. बॉयलरसाठी लागणाऱ्या फर्नेस ऑइल (furnace oil) आणि एलपीजी (LPG) च्या किमतीही वाढल्या असून त्यांचा तुटवडाही जाणवत आहे.

छोट्या डेअरींसमोर मोठे आव्हान

लहान डेअरी युनिट्सना (small dairy plants) या अचानक वाढलेल्या खर्चाचा भार पेलणे कठीण जात आहे. त्यामुळे काही युनिट्सनी उत्पादन कमी केले आहे किंवा तात्पुरते थांबवले आहे. जागतिक बाजारात क्रूड ऑइलच्या (Crude Oil) किमती $100 प्रति बॅरल च्या वर गेल्याने भारताच्या GDP वाढीवर आणि महागाईवर परिणाम होण्याची भीती आहे. भारत 85-88% क्रूड ऑइलची आयात करतो, त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय घडामोडींचा थेट परिणाम होतो. तसेच, मध्यपूर्वेतील व्यापारातील अडथळ्यांमुळे (trade disruptions) स्किमड् मिल्क पावडरची (Skimmed Milk Powder) निर्यात घटू शकते, ज्यामुळे देशांतर्गत पुरवठा वाढून शेतकऱ्यांचे नुकसान होण्याची शक्यता आहे.

भविष्यातील अनिश्चितता

जर इंधनाच्या किमती जास्त काळ वाढलेल्या राहिल्या, तर महाराष्ट्रातील अनेक डेअरी कंपन्यांसाठी परिस्थिती आणखी कठीण होईल. पुढील आठवड्यात होणारी डेअरी कंपन्यांची बैठक या संकटावर काय तोडगा काढते, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.