भारतात खरीप पेरणीच्या कामाला मोठा धक्का बसला आहे. 10 जुलैपर्यंत केवळ **531.25 लाख हेक्टर** क्षेत्रावर पेरणी झाली आहे, जी गेल्या वर्षीच्या तुलनेत **16%** कमी आहे. पावसाची कमतरता हे यामागचे मुख्य कारण असले तरी, कृषी मंत्री शिवराज सिंह चौहान यांनी ऑगस्टच्या मध्यापर्यंत पेरणी सुरू राहील आणि आकडेवारीत सुधारणा होईल, अशी अपेक्षा व्यक्त केली आहे.
पेरणीत 16% पिछाडीवर
मिळालेल्या आकडेवारीनुसार, 10 जुलैपर्यंत देशात 531.25 लाख हेक्टर क्षेत्रावर खरीप पिकांची पेरणी झाली आहे. हे लक्ष्यित 1104.46 लाख हेक्टर च्या साधारण 48% आहे. मागील वर्षाच्या याच कालावधीच्या तुलनेत हे क्षेत्र 16% ने कमी आहे. जून महिन्याच्या सुरुवातीपासून झालेल्या मान्सूनच्या असमान वाटपामुळे आणि 23% कमी झालेल्या पावसामुळे पेरणीच्या कामाला उशीर झाला आहे.
कृषी मंत्र्यांचा दिलासा
केंद्रीय कृषी मंत्री शिवराज सिंह चौहान यांनी सांगितले की, पेरणीसाठी ऑगस्टचा मध्यातून अजून वेळ आहे. त्यामुळे मागील वर्षीच्या तुलनेत झालेली घट भरून निघण्याची शक्यता आहे. सरकार 20 जुलैनंतर चांगल्या पावसाच्या अंदाजावर अवलंबून आहे, जेणेकरून उरलेल्या पेरणीला गती मिळेल. खरीप पिकांचे उत्पादन ग्रामीण अर्थव्यवस्थेसाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे. कारण ते ग्रामीण भागातील लोकांची क्रयशक्ती वाढवते, ज्यामुळे FMCG, ट्रॅक्टर आणि कृषी रसायनांची मागणी वाढते.
कृषी निविष्ठांवर परिणाम?
सरकार शेतकऱ्यांना चांगल्या प्रतीचे बियाणे आणि खते पुरवण्यासाठी कटिबद्ध आहे. मात्र, आगामी आठवड्यात होणाऱ्या पावसावर कृषी कंपन्यांचे उत्पादन अवलंबून असेल. जर पेरणीत सुधारणा झाली, तर खते आणि कृषी रसायन कंपन्यांच्या विक्रीत वाढ होईल. पण, जर पाऊस कमी राहिला, तर शेतकऱ्यांना कमी कालावधीच्या पिकांकडे वळावे लागेल किंवा निविष्ठांवरील खर्च कमी करावा लागेल.
बाजाराचे लक्ष
देशातील 21 हवामान उपविभागांमध्ये पावसाची मोठी तूट आहे. यामुळे पिकांच्या उत्पादनात घट होण्याची आणि अन्न महागाई वाढण्याची शक्यता आहे. बाजारावर लक्ष ठेवणारे लोक भारतीय हवामान विभागाचे (India Meteorological Department) पावसाचे अहवाल आणि खतांच्या विक्रीच्या आकडेवारीवर बारकाईने लक्ष ठेवून आहेत. ऑगस्टच्या सुरुवातीला कृषी मंत्रालयाकडून येणारे आकडे हे बाजारासाठी एक महत्त्वाचा टप्पा ठरू शकतात, ज्यातून पेरणीची स्थिती स्पष्ट होईल.