काश्मीरमधील केसर शेती सध्या संकटात सापडली आहे. सप्टेंबर महिन्यातील वाढते तापमान आणि कुचकामी ठरणारी सिंचन यंत्रणा यामुळे यंदा उत्पादनात मोठी घट होण्याची भीती व्यक्त होत आहे.
काश्मीर खोऱ्यातील शेतकऱ्यांसाठी यंदाचा सप्टेंबर महिना चिंतेची बातमी घेऊन आला आहे. कडक उन्हामुळे केशरच्या फुलांच्या हंगामावर विपरीत परिणाम होण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. भारत सरकारच्या एकूण केसर उत्पादनापैकी सुमारे ९०% वाटा हा याच प्रदेशाचा आहे, त्यामुळे ही स्थिती गंभीर मानली जात आहे.
सरकारी योजनांची 'वास्तवातील' अपयश
पॅम्पोर भागातील शेतकऱ्यांना सिंचनासाठी मदत मिळावी म्हणून 'नॅशनल सॅफ्रन मिशन' ही सरकारी योजना सुरू करण्यात आली होती. मात्र, आजही येथील सिंचन यंत्रणा निकामी आहे. ड्रिप इरिगेशनच्या सोयी उपलब्ध नसल्याने हवामानाच्या लहरीपणासमोर शेतकरी पूर्णपणे हतबल झाले आहेत.
बाजारावर होणारा परिणाम
गेल्या दशकात केसरचे उत्पादन सातत्याने कमी होत चालले आहे. जमिनीचे होणारे अतिक्रमण आणि हवामानातील बदल यामुळे उत्पादकता घटली आहे. बाजारात केसरचा पुरवठा कमी झाल्यास ग्राहकांना अधिक किमती मोजाव्या लागण्याची शक्यता आहे. आधीच इराणमधील भौगोलिक तणावामुळे जागतिक स्तरावर केसरचे भाव अस्थिर आहेत, त्यात आता स्थानिक उत्पादनातील या 'शॉक' मुळे किमती वाढण्याचे मोठे दडपण असेल.
आगामी काही दिवस पावसाच्या स्थितीवर सर्वांचे लक्ष आहे. जर पाऊस झाला नाही, तर गेल्या वर्षांप्रमाणेच यंदाही उत्पादनाचे मोठे नुकसान सोसावे लागेल, असा इशारा जाणकारांनी दिला आहे.