जम्मू आणि काश्मीरमध्ये सध्या पावसाची मोठी कमतरता जाणवत आहे, काही जिल्ह्यांमध्ये तर **83%** पर्यंत कमी पाऊस पडला आहे. या कोरड्या वातावरणामुळे प्रदेशातील सफरचंद आणि भात शेतीवर मोठे संकट आले आहे, ज्यामुळे या हंगामातील फळांची गुणवत्ता आणि उत्पन्नावर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.
जम्मू-काश्मीरमधील शेतीमालावर पावसाचे सावट
जम्मू आणि काश्मीरमधील कृषी अर्थव्यवस्था सध्या एका मोठ्या दबावाखाली आहे. लांबलेल्या कोरड्या हवामानामुळे शेतीसाठी महत्त्वाचे जिल्हे प्रभावित झाले आहेत. भारतीय हवामान विभागाच्या (IMD) 1 जून ते 15 जुलै या कालावधीतील आकडेवारीनुसार, शोपियन जिल्ह्यात सर्वाधिक फटका बसला आहे, जिथे 83% पावसाची तूट नोंदवली गेली आहे. कुलगाममध्ये 63% तर श्रीनगर आणि बडगाममध्ये सामान्य पातळीपेक्षा 53% कमी पाऊस पडला आहे.
सफरचंदाच्या बागा आणि गुणवत्तेवर परिणाम
जम्मू-काश्मीरच्या फळबागांमध्ये सफरचंदाचे उत्पादन हा अर्थव्यवस्थेचा कणा आहे. दरवर्षी साधारणपणे 20 ते 22 लाख टन सफरचंदाचे उत्पादन होते. सध्या फळांच्या वाढीच्या महत्त्वाच्या टप्प्यावर पाण्याची कमतरता भासत आहे. शेर-ए-काश्मीर कृषी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान विद्यापीठातील तज्ञांच्या मते, या ओलाव्याच्या कमतरतेमुळे फळांमध्ये तडे जाणे (fruit cracking) आणि डाग पडणे (lenticel blotch) यांसारख्या समस्या वाढू शकतात. यामुळे फळांची गुणवत्ता कमी होऊन त्यांची बाजारपेठेतील किंमत घसरू शकते.
भातशेतीसमोरही पाणीटंचाईचे संकट
सफरचंदाच्या बागांव्यतिरिक्त, भातशेतीसमोरही अडचणी उभ्या राहिल्या आहेत. कुलगाम जिल्ह्यात सिंचन वाहिन्यांमध्ये पाण्याची पातळी खालावली आहे, ज्यामुळे शेतजमिनीला भेगा पडल्या आहेत. शेतकऱ्यांना पिकांचे नुकसान टाळण्यासाठी त्वरित सिंचनाची गरज भासत आहे. खोऱ्यातील सुमारे 35 लाख लोकांची उपजीविका शेतीवर अवलंबून असल्याने, या पिकांचे भविष्य प्रादेशिक अर्थव्यवस्थेसाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
हवामानाचा अंदाज आणि पुढील वाटचाल
शेतकरी आणि संबंधित घटकांसाठी चिंतेची बाब म्हणजे, ही परिस्थिती कधी सुधारेल. भारतीय हवामान विभागाने दिलेल्या अंदाजानुसार, 19 जुलै च्या आसपास पावसाला सुरुवात होण्याची शक्यता आहे, तर 21 आणि 22 जुलै दरम्यान पावसाचा जोर वाढू शकतो. गुंतवणूकदार आणि स्थानिक बाजारपेठेतील सहभागी या हवामानावर बारकाईने लक्ष ठेवून आहेत, कारण पिकाचे अंतिम उत्पादन आणि फळांची गुणवत्ता पुढील काही महिन्यांतील बाजारभाव आणि व्यापारावर परिणाम करेल. पावसाला आणखी उशीर झाल्यास, फळबागा आणि भातशेतीची स्थिती आणखी बिकट होऊ शकते.