भारताच्या ऑईलमील निर्यातीत मे २०२६ मध्ये **18.41%** ची वाढ झाली असून, ती **3.73 लाख टन** पर्यंत पोहोचली आहे. चीनकडून आलेल्या मागणीमुळे रेपसीड मीलची निर्यात वाढली आहे. मात्र, शिपिंगमधील अडथळे आणि वाढलेल्या फ्रेट कॉस्टमुळे एप्रिल-मे महिन्यातील एकूण निर्यात मागील वर्षाच्या तुलनेत कमी आहे. तसेच, सोयाबीन मीलला जागतिक बाजारात तगडी स्पर्धा मिळत आहे.
मे महिन्यात निर्यातीत उसळी
भारताच्या ऑईलमील निर्यातीत मे २०२६ मध्ये 18.41% ची लक्षणीय वाढ नोंदवली गेली, जी मागील वर्षाच्या याच कालावधीच्या तुलनेत 3.73 लाख टन इतकी आहे. एप्रिल महिन्यात आलेल्या अडचणींवर मात करत या वाढीमुळे उद्योगाला मोठा दिलासा मिळाला आहे. यामागे मुख्य कारण म्हणजे चीन आणि इतर आशियाई देशांकडून रेपसीड मीलला (Rapeseed Meal) मिळालेली जोरदार मागणी, ज्यामुळे सोयाबीन मीलच्या निर्यातीतील घसरण काही प्रमाणात भरून निघाली.
रेपसीड विरुद्ध सोयाबीन मील
सध्या रेपसीड मील आणि सोयाबीन मील यांच्या निर्यातीच्या स्थितीत मोठी तफावत दिसून येत आहे. भारताच्या एकूण निर्यात वाढीमध्ये रेपसीड मीलचे योगदान महत्त्वाचे ठरले आहे, ज्यात चीन हा सर्वात मोठा खरेदीदार देश बनला आहे. याउलट, सोयाबीन मील जागतिक बाजारात आपले स्थान टिकवून ठेवण्यासाठी संघर्ष करत आहे. सॉल्व्हेंट एक्सट्रॅक्टर्स असोसिएशन ऑफ इंडियाच्या (Solvent Extractors' Association of India) माहितीनुसार, ब्राझील आणि अर्जेंटिनासारख्या दक्षिण अमेरिकन देशांच्या आक्रमक किंमत धोरणांमुळे भारतीय सोयाबीन मीलची निर्यात घटली आहे. या जागतिक स्पर्धेमुळे आणि बदलत्या मागणीमुळे भारतीय सोयाबीन मील आंतरराष्ट्रीय बाजारात कमी आकर्षक ठरत आहे.
लॉजिस्टिक्स आणि व्यापारातील आव्हाने
मे महिन्यातील कामगिरी सकारात्मक असली तरी, आर्थिक वर्षाच्या पहिल्या दोन महिन्यांचा (एप्रिल-मे २०२६) एकत्रित विचार केल्यास निर्यात 5.37% नी घसरून 7.39 लाख टन झाली आहे, जी मागील वर्षी 7.81 लाख टन होती. एप्रिल महिन्यात निर्यातीत 20% पेक्षा जास्त घट झाली होती. लाल समुद्रातील (Red Sea) समस्यांमुळे शिपिंगमध्ये होणारा विलंब आणि फ्रेट कॉस्टमध्ये (Freight Costs) झालेली वाढ यामुळे निर्यातीला फटका बसत आहे. प्रवासाचा वेळ वाढल्याने आणि लॉजिस्टिक्स खर्च वाढल्याने भारतीय उत्पादनांची किंमत स्पर्धात्मकता कमी होत आहे.
बाजाराचे भवितव्य
कृषी-वस्तू बाजारावर लक्ष ठेवणारे गुंतवणूकदार पुढील काही महिन्यांत काही महत्त्वाच्या गोष्टींवर लक्ष ठेवतील. पहिली म्हणजे, ऑईलमील्सची जागतिक किंमत, कारण भारतीय निर्यातदारांना दक्षिण अमेरिकेकडून सतत स्पर्धा मिळत आहे. दुसरीकडे, हवामानावर अवलंबून असलेले देशातील तेलबियांचे उत्पादन आणि त्यांची किंमत यावरही लक्ष ठेवावे लागेल. तसेच, चीनच्या रेपसीड मील आयातीबाबतचे धोरण आणि शिपिंग फ्रेट रेट्समधील बदल हे संपूर्ण आर्थिक वर्षासाठी निर्यातीच्या दृष्टिकोनातून महत्त्वाचे ठरणार आहेत.