देशातील नैऋत्य मान्सूनचा हंगाम अधिकृतपणे **१५%** पावसाच्या तुटीसह संपला आहे. अपेक्षेपेक्षा कमी पाऊस झाल्यामुळे पंजाब आणि हरियाणासारख्या कृषीप्रधान राज्यांमध्ये चिंतेचे वातावरण असून, याचा फटका रब्बी पिकांना आणि महागाईला बसण्याची शक्यता आहे.
भारत हवामान विभागाने (IMD) नैऋत्य मान्सूनच्या हंगामाचा अधिकृत अहवाल जाहीर केला आहे. यावर्षी अपेक्षित ९०.६३ सेमी पावसाच्या तुलनेत केवळ ७६.८६ सेमी पाऊस नोंदवला गेला आहे, जी १५% तूट दर्शवते. पावसात झालेली ही असमान तूट कृषी क्षेत्रासाठी आव्हानात्मक ठरू शकते.
पिकांच्या उत्पादनावर परिणाम
राज्यानुसार विचार करता, उत्तर-पश्चिम भारतातील स्थिती गंभीर आहे. पंजाबमध्ये ३७%, राजस्थानमध्ये २४% तर हरियाणामध्ये २१% पावसाची तूट नोंदवण्यात आली आहे. या राज्यांचा देशाच्या अन्नधान्य पुरवठ्यात मोठा वाटा आहे. कमी पावसामुळे खरीप पिकांच्या उत्पादनावर परिणाम झाला असून, आता आगामी रब्बी हंगामासाठी जमिनीची तयारी करणेही कठीण झाले आहे.
अर्थव्यवस्थेवर आणि बाजारावर होणारा परिणाम
गुंतवणूकदारांसाठी मान्सून हा ग्रामीण अर्थव्यवस्थेचा मुख्य कणा आहे. पावसाच्या कमतरतेमुळे शेतकऱ्यांचे उत्पन्न कमी झाल्यास ट्रॅक्टर, दुचाकी आणि ग्राहकोपयोगी वस्तूंच्या मागणीवर (Consumer Goods) थेट परिणाम होतो. तसेच, अन्नधान्य उत्पादनातील घट महागाई वाढवू शकते, ज्याकडे RBI कडक लक्ष ठेवून आहे. महागाई वाढल्यास त्याचा थेट फटका व्याजदरांच्या धोरणावर होऊ शकतो.
जलाशयांची स्थिती आणि पुढील दिशा
सध्याच्या परिस्थितीत जलाशयांमधील पाणीसाठा हा अत्यंत महत्त्वाचा घटक आहे. रब्बी पिकांसाठी (गहू, मोहरी आणि कडधान्ये) जलसिंचनाची गरज भासणार आहे. ईशान्य मान्सून आता सक्रिय झाला असून, तो दक्षिण भारतातील पाणीसाठा भरून काढण्यासाठी कितपत मदत करतो, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल. पुढील काही आठवडे शेतीची पेरणी आणि महागाईचे आकडे बाजारासाठी दिशादर्शक ठरतील.