सरकारने खरिप 2026 हंगामासाठी खतांचा पुरेसा पुरवठा असल्याची खात्री दिली आहे. देशात युरियाचा **65 लाख मेट्रिक टन** पेक्षा जास्त साठा उपलब्ध आहे. यामुळे शेतकऱ्यांना खतांची नियमित उपलब्धता सुनिश्चित होईल आणि आयातीवरील अवलंबित्व कमी होण्यास मदत होईल.
केंद्र सरकारने खरिप 2026 हंगामात शेतकऱ्यांच्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी आवश्यक खतांचा पुरेसा साठा उपलब्ध असल्याची घोषणा केली आहे. 31 जुलै रोजी संसदेत माहिती देताना, केंद्रीय रसायन आणि खते मंत्री जगत प्रकाश नड्डा यांनी सांगितले की युरिया, डाय-अमोनियम फॉस्फेट (DAP), म्युरिएट ऑफ पोटॅश (MOP) आणि NPKS यांसारख्या खतांचा पुरवठा पुरेसा आहे. यामुळे पेरणीच्या महत्त्वाच्या काळात पुरवठा साखळी स्थिर राखण्यास मदत होईल. \n\n### सध्याचा साठा आणि वितरण व्यवस्थापन\n\n27 जुलै 2026 पर्यंतच्या आकडेवारीनुसार, देशभरात युरियाचा साठा 65.52 लाख मेट्रिक टन (LMT) आहे. याशिवाय, NPKS चा साठा 44.31 LMT, DAP चा 16.52 LMT आणि MOP चा 8.51 LMT इतका आहे. शेतकऱ्यांपर्यंत हे खत कार्यक्षमतेने पोहोचावे यासाठी, सरकार 'इंटिग्रेटेड फर्टिलायझर मॅनेजमेंट सिस्टीम' (Integrated Fertilizer Management System) वापरून रिअल-टाइममध्ये उपलब्धतेवर लक्ष ठेवत आहे. या प्रणालीद्वारे देशांतर्गत उत्पादन युनिट्स, आंतरराष्ट्रीय आयातदार आणि रेल्वे नेटवर्क यांच्यातील लॉजिस्टिक्सचे समन्वय साधले जाते, जेणेकरून स्थानिक पातळीवर टंचाई निर्माण होणार नाही.\n\n### नवीन युरिया उत्पादन युनिट्सचा प्रभाव\n\n'न्यू इन्व्हेस्टमेंट पॉलिसी' (New Investment Policy) अंतर्गत, भारताने खतांच्या आयातीवरील अवलंबित्व कमी करण्यासाठी प्रयत्न केले आहेत. या धोरणामुळे सहा नवीन युरिया उत्पादन युनिट्स कार्यान्वित झाली आहेत, ज्यात सार्वजनिक क्षेत्रातील संयुक्त उपक्रम (Joint Ventures) आणि खाजगी क्षेत्राचा सहभाग आहे. देशांतर्गत उत्पादन वाढवून, सरकार दीर्घकालीन आत्मनिर्भरता सुधारण्याचा आणि जागतिक किंमतीतील अस्थिरतेचा स्थानिक कृषी क्षेत्रावरील परिणाम कमी करण्याचा मानस आहे. या नवीन युनिट्सनी पूर्ण क्षमतेने उत्पादन करणे, हे क्षेत्राचे एकूण उत्पादन आणि कंपन्यांच्या नफ्यासाठी महत्त्वाचे ठरेल.\n\n### भविष्यातील क्षमता आणि विस्तार योजना\n\nसध्या कार्यान्वित असलेल्या युनिट्सव्यतिरिक्त, सरकार पायाभूत सुविधांच्या विकासावरही लक्ष केंद्रित करत आहे. केंद्रीय मंत्रिमंडळाने आसाममधील नामरूप येथील ब्रह्मपुत्रा व्हॅली फर्टिलायझर कॉर्पोरेशन लिमिटेड (BVFCL) येथे एक नवीन अमोनिया-युरिया कॉम्प्लेक्स (brownfield ammonia-urea complex) मंजूर केले आहे. आसाम व्हॅली फर्टिलायझर अँड केमिकल कंपनी लिमिटेड (AVFCC) द्वारे विकसित होणाऱ्या या प्लांटमुळे वार्षिक 12.7 लाख मेट्रिक टन क्षमतेत वाढ होईल. या प्रकल्पांच्या अंमलबजावणी टप्प्यात, गुंतवणूकदार त्यांच्या पूर्णत्वाची आणि कार्यान्वयन वेळापत्रकाचा मागोवा घेऊ शकतात. हे प्रकल्प देशांतर्गत पुरवठा साखळी मजबूत करण्याच्या उद्देशाने मोठे भांडवली खर्च दर्शवतात. या उद्योगासाठी, स्थिर देशांतर्गत उत्पादन वाढ आणि जागतिक कच्च्या मालाच्या किमतींचा परिचालन मार्जिनवरील परिणाम यातील संतुलन महत्त्वाचे राहील.