भारतातील खत उद्योगावर संकटाचे सावट! भू-राजकीय तणाव आणि मान्सूनच्या चिंतेमुळे खर्च वाढले, कंपन्यांवर दबाव

कच्च्या मालाच्या किमतीत मोठी वाढ, आयात कंपन्या त्रस्त

खत उत्पादक कंपन्यांसाठी कच्च्या मालाचे दर सध्या डोकेदुखी ठरत आहेत. मागील तिमाहीच्या तुलनेत अमोनियाच्या किमतीत 30% तर सल्फरच्या किमतीत 21% वाढ झाली आहे. फॉस्फोरिक ऍसिडचे दरही $1,360/t P2O5 cfr India वर स्थिर आहेत. या वाढत्या खर्चामुळे आयात करणाऱ्या कंपन्यांच्या नफ्यावर (Profit) मोठा ताण येत आहे. विशेष म्हणजे, भारत आपल्या गरजेपैकी सुमारे 75% अमोनिया आणि 53% सल्फरची आयात करतो. मध्य पूर्वेतील संघर्षांमुळे सल्फरचा पुरवठा विस्कळीत झाला असून, एप्रिल 2026 मध्ये त्याचे दर $600/t fob Ruwais पर्यंत वाढले, जे मार्च 2026 पेक्षा $70/t जास्त आहेत. अमोनियाच्या किमतीही अस्थिर आहेत, सध्या मध्य पूर्वेतून $590/tonne दराने एप्रिल 2026 मध्ये पुरवठा होण्याची शक्यता आहे.

सरकारचा दिलासा, पण आव्हाने कायम

या पार्श्वभूमीवर, भारतीय सरकारने खरिप हंगामासाठी सबसिडीत वाढ केली आहे. H1 FY27 साठी नायट्रोजन, फॉस्फरस आणि सल्फर खतांवरील सबसिडीत 10% वाढ मंजूर करण्यात आली असून, त्यासाठी ₹41,500 कोटी निधीची तरतूद केली आहे. हा दिलासा महत्त्वाचा असला तरी, कच्च्या मालाच्या वाढत्या किमती आणि आयातीवरील अवलंबित्व पाहता, तो पूर्णपणे खर्चाची भरपाई करेलच असे नाही.

कंपन्यांची रणनीती आणि विश्लेषकांची मते

या परिस्थितीत, Coromandel International सारख्या कंपन्या, ज्यांच्या पुरवठा साखळ्या मजबूत आहेत आणि ज्यांचे उत्पादन (backward integration) अंतर्गत आहे, त्या तुलनेने चांगल्या स्थितीत आहेत. Coromandel ने मार्च 2025 मध्ये NACL Industries मधील 53% हिस्सेदारी देखील विकत घेतली आहे. विश्लेषकांनी Coromandel International ला 'BUY' रेटिंग दिले असून, शेअरची टार्गेट प्राईस ₹2,617.00 ठेवली आहे.

UPL Limited आपल्या जागतिक क्रॉप प्रोटेक्शन व्यवसायाला एप्रिल 2026 पर्यंत वेगळे करण्याची योजना आखत आहे. विश्लेषकांनी UPL ला 'OUTPERFORM' रेटिंग आणि ₹820.53 ची टार्गेट प्राईस दिली आहे, सध्या शेअर 'Hold/Accumulate' स्थितीत आहे.

Deepak Fertilisers & Petrochemicals Corporation चा शेअर १ एप्रिल 2026 रोजी 7.03% वाढला होता. विश्लेषक या शेअरला 'BUY' रेटिंगसह ₹1,695.0 ची टार्गेट प्राईस देत आहेत.

Chambal Fertilisers & Chemicals, जी मुख्यत्वे युरिया उत्पादक आहे, ती नैसर्गिक वायूच्या दरातील चढ-उतारांना बळी पडू शकते. विश्लेषकांनी या शेअरसाठी 'Buy' शिफारस आणि ₹559.50 ची टार्गेट प्राईस दिली आहे.

मान्सूनचे संकट आणि भविष्यातील दिशा

2026 साठी 'अबोव्ह नॉर्मल' (Below Normal) मान्सूनचा अंदाज सेक्टरसाठी आणखी एक चिंता वाढवणारा घटक आहे. Skymet Weather नुसार, एल निनोमुळे सरासरीपेक्षा फक्त 94% पाऊस पडण्याची शक्यता आहे. यामुळे दुष्काळाचा धोका वाढू शकतो, ज्यामुळे पिकांचे उत्पादन आणि खतांची मागणी यावर नकारात्मक परिणाम होऊ शकतो. यामुळे अन्नधान्याच्या महागाईत वाढ होण्याची शक्यता आहे, जी व्यापक आर्थिक चिंतेचे कारण ठरू शकते.

एकंदरीत, भारतीय खत आणि कृषी-रसायन उद्योगाला भू-राजकीय धोके, कच्च्या मालाच्या किमतीतील अस्थिरता आणि हवामानातील अनिश्चितता यांसारख्या अनेक आव्हानांचा सामना करावा लागत आहे. सरकारी सबसिडीमुळे काही दिलासा मिळत असला तरी, स्थिर जागतिक पुरवठा साखळी, देशांतर्गत उत्पादन क्षमता आणि मान्सूनच्या कमतरतेचा प्रभाव यावर भविष्यातील कामगिरी अवलंबून असेल. ज्या कंपन्यांची ऑपरेशन्स मजबूत आहेत, त्यांचे उत्पादन अंतर्गत आहे आणि ज्यांची सोर्सिंग योजना वैविध्यपूर्ण आहे, त्या अधिक चांगली कामगिरी करू शकतील.