2026 चे एल निनो (El Nino) वादळ आता अधिक मजबूत होत आहे, ज्यामुळे तांदूळ, साखर आणि कोको यांसारख्या प्रमुख पिकांचे उत्पादन धोक्यात आले आहे. यामुळे गुंतवणूकदारांना 'क्लायमेटफ्लेशन' (Climateflation) चा धोका वाढला आहे, तसेच खतांच्या तुटवड्यामुळे अन्न उत्पादक कंपन्यांच्या नफ्यावरही दबाव येण्याची शक्यता आहे.
जागतिक कृषी बाजारात चिंता वाढली
2026-27 मध्ये एल निनोचा प्रभाव वाढण्याची शक्यता असल्याने जागतिक कृषी क्षेत्रात चिंताजनक वातावरण आहे. हवामान खात्यांच्या अंदाजानुसार, ऑक्टोबर ते डिसेंबर 2026 दरम्यान हे हवामान अत्यंत तीव्र होण्याची 81% शक्यता आहे. याचा परिणाम तांदूळ, साखर, कोको आणि कॉफीसारख्या महत्त्वाच्या वस्तूंच्या उत्पादनावर होत आहे, ज्यामुळे जागतिक पुरवठा साखळी आणि ग्राहक किमतींवर परिणाम होऊ शकतो.
तांदूळ उत्पादनात मोठी घट अपेक्षित
विशेषतः तांदूळ बाजारात याचा मोठा फटका बसण्याची शक्यता आहे. 2026-27 विपणन वर्षासाठी जागतिक तांदूळ उत्पादनात तब्बल 9 दशलक्ष टन घट होऊन ते 536.4 दशलक्ष टन पर्यंत खाली येण्याचा अंदाज आहे. आशियातील प्रमुख उत्पादन केंद्रांमधील हवामानातील अडथळे आणि शेती निविष्ठांच्या वाढत्या किमती यामुळे हे घडण्याची शक्यता आहे. गुंतवणूकदारांसाठी ही उत्पादन तूट पुरवठा कमी करणारी आणि अन्नधान्य बाजारात अस्थिरता वाढवणारी ठरू शकते.
इतर पिकांवरही परिणाम
तांदळाव्यतिरिक्त, इतर प्रमुख वस्तूंच्या किमतीही वाढत आहेत. ब्राझीलमधील पिकांच्या उत्पादनातील अडथळे आणि भारतसारख्या देशांकडून निर्बंधांच्या शक्यतेमुळे साखरेच्या किमती वाढत आहेत. त्याचप्रमाणे, पश्चिम आफ्रिकेतील पावसाच्या अनियमिततेमुळे कोको उत्पादनावरही थेट परिणाम होत आहे.
भू-राजकीय तणाव आणि खतांचा तुटवडा
हवामान बदलाच्या धोक्यासोबतच भू-राजकीय अस्थिरताही वाढली आहे. होर्मुजच्या सामुद्रधुनीत सुरू असलेल्या संघर्षामुळे खतांच्या जागतिक पुरवठ्यात अडथळे निर्माण झाले आहेत. खते पिकांच्या उत्पादनासाठी अत्यंत आवश्यक असल्याने, त्यांच्या मर्यादित उपलब्धतेमुळे कृषी पुरवठा साखळीवर दुहेरी संकट आले आहे.
'क्लायमेटफ्लेशन'चा धोका
अन्न आणि पेय कंपन्यांसाठी, कच्च्या मालाच्या वाढत्या किमतींमुळे 'क्लायमेटफ्लेशन'चा धोका निर्माण झाला आहे. कंपन्यांना एकतर वाढलेला खर्च स्वतः सोसावा लागेल किंवा तो ग्राहकांवर लादावा लागेल. गुंतवणूकदारांनी कंपन्यांच्या इन्व्हेंटरी (inventory) आणि खरेदी खर्चावर लक्ष ठेवावे, कारण वस्तूंच्या किमती अस्थिर राहिल्यास नफ्यावर दबाव येण्याची शक्यता आहे. तसेच, अन्न महागाईमुळे अनेक देशांतील मध्यवर्ती बँकांना व्याजदर वाढवावे लागतील, ज्यामुळे आर्थिक विकासावर परिणाम होऊ शकतो.
पुढील अपडेट्स
पुढील काही महिन्यांत 2026 च्या चौथ्या तिमाहीतील पीक उत्पादन अहवाल आणि हवामान डेटा जाहीर होईल. गुंतवणूकदार अन्नधान्य किंमत निर्देशांक, महागाईवरील मध्यवर्ती बँकांची धोरणे आणि प्रमुख धान्य उत्पादक देशांच्या निर्यात धोरणांवरील घोषणांवर लक्ष ठेवू शकतात.