Beforest, एक खाजगी कंपनी (private unlisted company), त्यांच्या Regenerative Farming मॉडेलमुळे चर्चेत आहे. या पद्धतीत जमिनीचे आरोग्य सुधारले जाते आणि हवामानातील बदलांना तोंड देण्याची क्षमता वाढते. मात्र, ही कंपनी शेअर बाजारात सूचीबद्ध नसल्याने थेट गुंतवणूक करणे शक्य नाही.
Beforest ची नाविन्यपूर्ण शेती पद्धत
Beforest ही 2018 मध्ये स्थापन झालेली एक खाजगी कंपनी आहे, जी 'Regenerative Farming' म्हणजेच पुनरुत्पादक शेती मॉडेलसाठी ओळखली जात आहे. ही पद्धत पारंपरिक शेतीपेक्षा वेगळी असून, यात जमिनीची सुपीकता वाढवणे, जैवविविधता जपणे आणि हवामानातील बदलांना तोंड देण्यासाठी उपाययोजना करण्यावर भर दिला जातो. अनेकदा पारंपरिक शेतीत एकाच प्रकारचे पीक घेतले जाते, पण Beforest मात्र 'एग्रोफॉरेस्ट्री' (agroforestry) आणि विविध प्रकारच्या झाडांची लागवड यावर लक्ष केंद्रित करते.
सामूहिक शेती (Land Collectives) आणि पाणी व्यवस्थापन
Beforest च्या मॉडेलचा गाभा हा 'लँड कलेक्टिव्ह' (land collectives) तयार करणे आहे. यामध्ये सदस्य एकत्रितपणे जमिनीचे मालक बनतात. या प्रकल्पांसाठी किमान 100 एकर जमीन आवश्यक असते, जिथे इको-सिस्टम (ecological systems) विकसित केली जाते. यात चेक डॅम, तलाव आणि फळझाडांची जंगले यांचा समावेश असतो. एकूण जमिनीपैकी केवळ 15% क्षेत्रावरच बांधकाम करण्याची मर्यादा असल्याने नैसर्गिक पर्यावरणाचे संरक्षण होते आणि जमिनीची उत्पादकता टिकवून ठेवता येते.
व्यवसायाचे वेगळेपण
पारंपारिक मोठ्या शेती व्यवसायापेक्षा Beforest चे मॉडेल खूप वेगळे आहे. इथे एका पिकावर लक्ष केंद्रित करण्याऐवजी विविध प्रकारची फळझाडे, लाकूड आणि मसाल्यांची लागवड केली जाते. यामुळे जोखीम विभागली जाते आणि एखादे पीक अयशस्वी झाल्यास इतर पिके नुकसान भरून काढू शकतात. तसेच, कंपनी पाणी व्यवस्थापनावरही (water management) विशेष भर देते, ज्यामुळे भूजलावरील अवलंबित्व कमी होते.
वाढ आणि गुंतवणूक
2019 मध्ये कोडगु (Kodagu) येथे पहिला प्रकल्प सुरू केल्यानंतर, आता कंपनीचे हैदराबाद, मुंबई आणि भोपाळ यांसारख्या शहरांमध्ये सहा कलेक्टिव्ह प्रकल्प सुरू आहेत. या प्रकल्पांखाली सुमारे 1,300 एकर जमीन व्यवस्थापित केली जात असून, त्यात 200 हून अधिक सदस्य आहेत. प्रकल्पांसाठी सदस्य योगदान, प्रवर्तकांचे इक्विटी (promoter equity) आणि गुंतवणूकदारांकडून निधी उभारला जातो.
गुंतवणूकदारांसाठी महत्त्वाची सूचना
हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे की Beforest Lifestyle Solutions ही एक खाजगी (unlisted, private company) कंपनी आहे. ती नॅशनल स्टॉक एक्सचेंज (NSE) किंवा बॉम्बे स्टॉक एक्सचेंज (BSE) वर सूचीबद्ध नाही. त्यामुळे, या कंपनीचे शेअर्स बाजारात उपलब्ध नाहीत आणि त्यावर थेट गुंतवणूक करता येत नाही. ही कंपनी सार्वजनिकरित्या तिमाही निकाल (quarterly financial results) जाहीर करत नाही.
संभाव्य धोके
Beforest चे मॉडेल जरी पर्यावरणासाठी चांगले असले तरी, शेती क्षेत्रातील धोके जसे की हवामानावर अवलंबित्व, परिसंस्था परिपक्व होण्यासाठी लागणारा वेळ आणि खाजगी प्रकल्पांचे व्यवस्थापन यांसारख्या समस्यांना सामोरे जावे लागू शकते. अग्रीटेक (agritech) आणि टिकाऊपणा (sustainability) क्षेत्रात रस असलेल्यांसाठी ही एक वेगळी संकल्पना असली तरी, शेअर बाजारातील गुंतवणूकदारांसाठी यात थेट संधी नाही.