ArcelorMittal Nippon Steel (AMNS) India ने ICAR-IARI सोबत हातमिळवणी केली आहे. या अनोख्या उपक्रमाद्वारे लोहखनिजाच्या कचऱ्याचे (Iron Ore Tailings) रूपांतर शेतीसाठी उपयुक्त खतामध्ये केले जाणार आहे.
देशातील स्टील आणि मायनिंग क्षेत्रात पर्यावरणाचे रक्षण करण्यासाठी एक क्रांतिकारी पाऊल उचलण्यात आले आहे. ArcelorMittal Nippon Steel (AMNS) India आणि भारतीय कृषी संशोधन संस्था (ICAR-IARI) यांनी एकत्र येत लोहखनिजाच्या खाणींमधून बाहेर पडणाऱ्या कचऱ्याचे (Tailings) खतात रूपांतर करण्याचा निर्णय घेतला आहे. हा प्रकल्प पुढील ५ वर्षे सुरू राहणार आहे.
शेतीसाठी कसा होणार उपयोग?
लोह उत्खननानंतर उरलेला कचरा सहसा पर्यावरणासाठी घातक मानला जातो. मात्र, आता यातील खनिजांचा वापर करून ती पिकांसाठी उपयुक्त ठरतील अशी खते तयार केली जाणार आहेत. प्राथमिक संशोधनानुसार, या खतांचा वापर केल्यास पीक उत्पादनात १०% ते १५% वाढ होऊ शकते आणि रासायनिक खतांवरील अवलंबित्व २०% पर्यंत कमी होऊ शकते.
सुरक्षा आणि तंत्रज्ञान
या खतांमध्ये कोणतीही विषारी धातूंची (Toxic Heavy Metals) भेसळ नसावी, यासाठी संशोधकांनी ६ वेगवेगळ्या बॅचेसवर चाचण्या पूर्ण केल्या आहेत. यामध्ये बॅक्टेरिया आणि बुरशीचा वापर करून खनिजांचे रूपांतर अशा स्वरूपात केले जाते, जे पिकांना सहज शोषता येईल.
पुढील वाटचाल
सध्या या प्रकल्पाची चाचणी छत्तीसगडमधील छोट्या जमिनीवर केली जात आहे. २०२९ पर्यंत हा प्रकल्प टप्प्याटप्प्याने विस्तारण्याचे उद्दिष्ट असून, यातून स्टील उद्योगातील टाकाऊ पदार्थांचे व्यवस्थापन कसे करावे, याचा नवा वस्तुपाठ घालून दिला जाणार आहे.