HAL शेअरवर विक्रीचा मारा! AMCA प्रोग्रामची अनिश्चितता आणि बाजार घसरणीचा फटका

संरक्षण शेअरमध्ये व्यापक घसरण

23 मार्च 2026 रोजी भारतीय संरक्षण क्षेत्रात मोठी विक्री दिसून आली. Nifty India Defence इंडेक्स 4.3% घसरून 7,349.20 वर आला. या घसरणीचे मुख्य कारण म्हणजे जागतिक भू-राजकीय तणाव आणि रुपयाचे कमजोर होणे, ज्यामुळे शेअर बाजारात मोठी उलथापालथ झाली. Nifty 50 मध्ये 2.6% ची घसरण झाली. Garden Reach Shipbuilders & Engineers (GRSE), Bharat Dynamics (BDL) आणि BEML या कंपन्यांचे शेअर्स 8% पर्यंत खाली आले. Mishra Dhatu Nigam, Data Patterns India, Paras Defence and Space Technologies, Cochin Shipyard, Mazagon Dock Shipbuilders आणि MTAR Technologies यांसारख्या प्रमुख कंपन्यांचे शेअर्स 6% ते 7% पर्यंत घसरले. Hindustan Aeronautics Limited (HAL) चा शेअरही 5% घसरून ₹3,510 या 52-week low वर पोहोचला. पश्चिम आशियातील तणावामुळे कच्च्या तेलाच्या किमती वाढल्या आणि रुपया कमकुवत झाल्याने बाजारात नकारात्मक संकेत पसरले.

HAL चा मजबूत ऑर्डर बुक आणि AMCA ची चिंता

Hindustan Aeronautics Limited (HAL) सध्या एका दुहेरी स्थितीतून जात आहे. एका बाजूला कंपनीकडे ₹2.59 लाख कोटींचा मोठा ऑर्डर बुक आहे, ज्यामध्ये ₹2.24 लाख कोटी उत्पादन ऑर्डर्सचे आहेत. Choice Institutional Equities च्या अहवालानुसार, हा ऑर्डर बुक पुढील अनेक वर्षांसाठी महसूलाची स्पष्टता देतो, जो FY25 च्या महसूलाच्या सुमारे 4.3 पट आहे. भारतीय तटरक्षक दलासाठी सहा Advanced Light Helicopters (ALH) Mk-III च्या ₹2,091 कोटी डीलसह, पुढील एक ते दोन वर्षांत 143 ALHs आणि 10 Dornier Do-228 विमानांसाठी ₹60,000 ते ₹1 लाख कोटी नवीन ऑर्डर्स मिळण्याची अपेक्षा आहे. CARE Ratings ने HAL ला AAA क्रेडिट रेटिंग कायम ठेवली आहे, जी कंपनीचे धोरणात्मक महत्त्व, मजबूत ऑर्डर बुक आणि ₹43,465 कोटी (सप्टेंबर 2025 पर्यंत) इतकी मजबूत रोख रक्कम दर्शवते. Tejas Mk-1A च्या वितरणावर इंजिन पुरवठ्याच्या समस्यांचा परिणाम होत असला तरी, HAL चा वैविध्यपूर्ण ऑर्डर बुक जोखीम कमी करतो.

मात्र, HAL च्या भविष्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचा असलेल्या Advanced Medium Combat Aircraft (AMCA) प्रोग्राममधून कंपनी बाहेर पडू शकते, ही चिंता दीर्घकालीन वाढीसाठी आणि भविष्यातील संरक्षण क्षमतेसाठी मोठा धोका निर्माण करत आहे. यातून बाहेर पडल्यास HAL ला पुढील पिढीच्या लढाऊ विमानांच्या विकासात नेतृत्व करण्याची संधी गमावावी लागू शकते. CARE Edge Ratings नुसार, HAL चे निर्यात प्रयत्न सुरू असले तरी, ते अजूनही कमी प्रमाणात ऑर्डर्स मिळवत आहेत.

व्हॅल्युएशन आणि तुलना

सध्या भारतीय एरोस्पेस आणि संरक्षण क्षेत्र 55x च्या सरासरी P/E (Price-to-Earnings) गुणोत्तरावर व्यवहार करत आहे, जे अमेरिकेच्या 33.1x च्या तुलनेत खूप जास्त आहे. HAL चा P/E 28.42 आहे, जो त्याच्या 10 वर्षांच्या सरासरी 15.21 पेक्षा 93% जास्त आहे. जरी विश्लेषकांनी नुकतीच HAL ची Target Price सुमारे ₹5,179 पर्यंत कमी केली असली, तरी 'Buy' किंवा 'Moderate Buy' असा कल कायम आहे. याचा अर्थ बाजाराला HAL च्या सध्याच्या कामकाजातील मजबुती आणि नजीकच्या भविष्यातील कमाईची अपेक्षा आहे. Bharat Dynamics (BDL) 80x पेक्षा जास्त P/E वर, तर Mazagon Dock Shipbuilders आणि Garden Reach Shipbuilders & Engineers 41-42x P/E वर व्यवहार करत आहेत. हे उच्च मल्टिपल्स बाजाराच्या महत्वाकांक्षी दृष्टिकोन दर्शवतात.

ऐतिहासिक कामगिरी आणि सरकारी पाठिंबा

ऐतिहासिकदृष्ट्या, संरक्षण क्षेत्रात भू-राजकीय तणावाच्या काळात चांगली कामगिरी दिसून आली आहे. Nifty India Defence इंडेक्सने फेब्रुवारी 2026 च्या अखेरपर्यंत 58% पेक्षा जास्त वाढ नोंदवली होती. संरक्षण क्षेत्राला सरकारी पाठिंबाही मजबूत आहे. FY27 साठी संरक्षण बजेट ₹7.85 लाख कोटी ( 15% वाढ) असण्याचा अंदाज आहे आणि स्थानिक खरेदीवर (75%) लक्ष केंद्रित केले जात आहे. यामुळे FY25 मध्ये स्वदेशी संरक्षण उत्पादनात 18% वाढ झाली आणि निर्यातीत लक्षणीय वाढ होऊन भारत एक महत्त्वाचा संरक्षण निर्यातदार बनला आहे.

दीर्घकालीन जोखीम आणि अंमलबजावणी

मजबूत ऑर्डर बुक आणि सकारात्मक क्षेत्रीय ट्रेंड असूनही, HAL आणि एकूण संरक्षण क्षेत्राला महत्त्वपूर्ण जोखमींचा सामना करावा लागत आहे. AMCA प्रोग्राममधून वगळले जाणे ही एक मोठी दीर्घकालीन जोखीम आहे. तसेच, मर्यादित निर्यात ऑर्डर्स आणि 55x चा उच्च P/E गुणोत्तर यामुळे बाजारात जास्त आशावाद आहे, जिथे अंमलबजावणीत चुकांना कमी वाव आहे. कंपन्यांना वेळेवर वितरण सुनिश्चित करावे लागेल आणि धोरणात्मक बदलांना सामोरे जावे लागेल.