AMCA प्रोजेक्टवरून HAL चे स्पष्टीकरण;
HAL चे चेअरमन आणि मॅनेजिंग डायरेक्टर DK Sunil यांनी स्पष्टपणे सांगितले आहे की, Hindustan Aeronautics Limited (HAL) कंपनी Advanced Medium Combat Aircraft (AMCA) या महत्त्वाकांक्षी प्रोजेक्टमधून बाहेर पडलेली नाही.
संरक्षण सचिव यांनी 2 फेब्रुवारी 2026 रोजी दिलेल्या माहितीनुसार, टाटा ॲडव्हान्स्ड सिस्टीम्स, भारत फोर्ज आणि एल&टी या तीन कंपन्यांना शॉर्टलिस्ट करण्यात आले आहे, ज्यात HAL चे नाव नव्हते. मात्र, सुनील यांनी या वृत्तांना दुजोरा दिला नाही. त्यांनी स्पष्ट केले की AMCA मधून मिळणारे उत्पन्न, जे 2035 पर्यंत अपेक्षित आहे, ते HAL च्या सध्याच्या किंवा नजीकच्या काळातील आर्थिक योजनांमध्ये समाविष्ट नाही. याचा अर्थ असा की, हा प्रोजेक्ट जरी महत्त्वाचा असला तरी, त्याचे उत्पन्न लगेच अपेक्षित नसल्याने HAL सध्याच्या वाढीच्या स्रोतांवर लक्ष केंद्रित करत आहे.
शेअरमध्ये मोठी घसरण, मार्केट कॅप घटली
या बातम्या आणि ब्रोकरेजच्या downgrade मुळे HAL च्या शेअरमध्ये मोठी पडझड झाली. 4 ते 5 फेब्रुवारी 2026 या दोन दिवसांत शेअर सुमारे 12% कोसळला. यामुळे कंपनीची मार्केट कॅपिटल सुमारे ₹18,000 कोटींनी कमी झाली. ग्लोबल ब्रोकरेज हाऊस Morgan Stanley ने देखील HAL च्या शेअरला 'underweight' रेटिंग देत, टार्गेट प्राईस ₹3,355 पर्यंत खाली आणली आहे. वाढती स्पर्धा आणि अंमलबजावणीतील जोखीम (execution risks) हे या downgrade चे कारण असल्याचे सांगण्यात आले आहे.
सिव्हिल एव्हिएशनमध्ये विस्ताराची योजना
HAL आता केवळ संरक्षण क्षेत्रावर अवलंबून न राहता, सिव्हिल एव्हिएशन (Civil Aviation) क्षेत्रातही मोठी झेप घेण्याच्या तयारीत आहे. कंपनी 2027 पर्यंत डेक-आधारित हेलिकॉप्टर (deck-based helicopter) विकसित करत आहे. तसेच, पवन हंसने ऑर्डर दिलेले ध्रुव नेक्स्ट जनरेशन (Dhruv NG) चे सिव्हिल व्हेरिएंट आणि 18 सीटर हिंदुस्तान 228 (Hindustan 228) या विमानांना चांगली मागणी आहे. रशियाच्या UAC सोबत SJ-100 या 100 सीटर सिव्हिल कम्युटर विमानासाठी (civil commuter aircraft) केलेल्या करारामुळे HAL चा सिव्हिल एव्हिएशनमध्ये विस्तार वाढत आहे. कंपनीचे लक्ष्य आहे की पुढील दशकात, म्हणजेच 10 वर्षांत, सिव्हिल एव्हिएशन विभागातून एकूण महसुलाचा सुमारे 25% हिस्सा मिळवावा.
अंमलबजावणी क्षमता आणि ऑर्डर बुक
चेअरमन सुनील यांनी कंपनीच्या अंमलबजावणी क्षमतेचे (execution capabilities) समर्थन केले. त्यांनी सांगितले की लाइट कॉम्बॅट एअरक्राफ्ट (LCA) प्रोग्रामसाठी इंजिन पुरवठ्यामध्ये येणाऱ्या अडचणींमुळे विलंभ होत आहे, HAL च्या उत्पादन क्षमतेमुळे नाही. कंपनीकडे सध्या सात पट (seven times) वार्षिक महसुलाच्या बरोबरीचा मोठा ऑर्डर बुक आहे, ज्यामुळे 2032 पर्यंतच्या महसुलाची स्पष्टता (revenue visibility) आहे. मात्र, GE च्या F404 इंजिनसारख्या (Tejas Mk1A साठी) महत्त्वाच्या भागांच्या आयातीवरील अवलंबित्व आणि पुरवठा साखळीतील (supply chain) अडचणींमुळे अंमलबजावणीत जोखीम कायम आहे.
बाजारपेठेचे मूल्यांकन आणि भविष्यातील संधी
सध्या HAL चा P/E रेशो 33.46x ते 37.28x च्या दरम्यान आहे, तर मार्केट कॅप ₹282,029 कोटी (सुमारे ₹2.99 ट्रिलियन) आहे. प्रतिस्पर्धी कंपन्यांच्या तुलनेत, भारत डायनॅमिक्स लिमिटेड (BDL) चा P/E 88.45x आहे, तर भारत इलेक्ट्रॉनिक्स लिमिटेड (BEL) चा मार्केट कॅप सुमारे ₹3.15-3.21 ट्रिलियन आणि P/E 52.8x ते 72.4x आहे. Nifty India Defence Index चा P/E जानेवारी 2026 पर्यंत 52.27x होता. 21 पैकी 25 विश्लेषकांनी अजूनही HAL ला 'buy' रेटिंग दिली असली, तरी Morgan Stanley च्या 'underweight' कॉलमुळे नजीकच्या काळातील कामगिरीबाबत सावधगिरीचे संकेत मिळत आहेत. भारतीय एरोस्पेस आणि डिफेन्स मार्केट 2030 पर्यंत CAGR 5.84% दराने वाढून 26.32 बिलियन डॉलर्स पर्यंत पोहोचण्याची अपेक्षा आहे, जे क्षेत्रासाठी सकारात्मक असले तरी HAL च्या विशिष्ट आव्हानांवर लक्ष देणे आवश्यक आहे.