Eutelsat चा ISRO कडे कल, खर्च कमी करण्याचा प्रयत्न
Eutelsat Communications, उपग्रह प्रक्षेपण सेवांसाठी (satellite launch services) भारताच्या ISRO सोबत बोलणी करत आहे. आपल्या उपग्रहांचा ताफा (satellite fleet) वाढवतानाच, प्रक्षेपण सेवांमध्ये विविधता आणणे आणि खर्च कमी करणे, हा यामागील मुख्य उद्देश आहे. SpaceX आणि युरोपियन Ariane सारख्या मोजक्या कंपन्यांवरील अवलंबित्व कमी करून, Eutelsat स्वस्त आणि परवडणाऱ्या लॉन्चिंग सोल्युशन्सचा शोध घेत आहे.
ISRO चे LVM3 रॉकेट ठरणार गेमचेंजर?
OneWeb सोबत 2023 मध्ये विलीनीकरणानंतर (merger) Eutelsat ची SpaceX च्या Falcon 9 आणि युरोपियन Ariane रॉकेट्सवरील अवलंबित्व वाढले होते. रशिया-युक्रेन युद्धाचे परिणाम आणि त्यातून Soyuz प्रक्षेपणांवर आलेल्या मर्यादांमुळे Eutelsat अधिक पर्यायांचा विचार करत आहे. अशा परिस्थितीत, ISRO चे LVM3 रॉकेट एक किफायतशीर (cost-efficient) पर्याय म्हणून समोर येत आहे. इंडस्ट्री अंदाजानुसार, LVM3 चे एक प्रक्षेपण सुमारे $55 ते $60 दशलक्ष मध्ये होऊ शकते, जे सध्याच्या बाजारात उपलब्ध असलेल्या इतर पर्यायांपेक्षा खूपच कमी आहे. या करारामुळे फ्रान्स आणि भारत यांच्यातील अंतराळ सहकार्यालाही (space cooperation) चालना मिळेल.
जागतिक बाजारात वाढती स्पर्धा
सध्या Eutelsat च्या OneWeb constellation मध्ये लो अर्थ ऑर्बिट (LEO) मध्ये सुमारे 648 उपग्रह आहेत, जे SpaceX च्या Starlink (जवळपास 7,000 उपग्रह) नंतर दुसऱ्या क्रमांकावर आहेत. Amazon चे Project Kuiper देखील 3,200 उपग्रहांचे नियोजन करत असून त्यांनी आधीच 80 हून अधिक प्रक्षेपण बुक केले आहेत. Starlink मुख्यत्वे ग्राहकांना सेवा देते, तर Eutelsat OneWeb एंटरप्राइज आणि सरकारी ग्राहकांना लक्ष्य करते. जागतिक प्रक्षेपण बाजाराचा (global launch market) आकार 2025 मध्ये अंदाजे $27 अब्ज आणि 2035 पर्यंत आणखी वाढण्याची अपेक्षा आहे. SpaceX सध्या बाजारात 60% पेक्षा जास्त प्रक्षेपण हाताळत आहे. ISRO चे Eutelsat साठी एक पर्याय बनणे, अमेरिकन आणि युरोपियन कंपन्यांव्यतिरिक्त एक नवीन आणि महत्त्वाचा जागतिक पर्याय उपलब्ध करून देऊ शकते.
आर्थिक आव्हानं कायम
या धोरणात्मक पावलांव्यतिरिक्त, Eutelsat सध्या आर्थिक आव्हानांना सामोरे जात आहे. मार्च 2026 पर्यंत कंपनीचा नकारात्मक P/E रेशो (Price-to-Earnings ratio) -2.72 आहे, जो चालू असलेल्या तोट्याकडे (losses) सूचित करतो. कंपनीचे मार्केट कॅपिटलायझेशन (market capitalization) €2.5 अब्ज आहे आणि शेअरची किंमत मागील 52 आठवड्यांत €1.59 ते €3.69 दरम्यान राहिली आहे. मागील वर्षभरात Eutelsat च्या शेअरमध्ये 51% पेक्षा जास्त घट झाली आहे. कंपनीने आपली आर्थिक स्थिती सुधारण्यासाठी आणि गुंतवणुकीला निधी देण्यासाठी €1.5 अब्ज ची भांडवली वाढ (capital raises) केली आहे. विश्लेषकांची मते संमिश्र असून, काही 'Sell' चे रेटिंग देत आहेत. डिव्हिडंड (dividend) निलंबन आणि सध्याचे आर्थिक पुनर्गठन (financial restructuring) दर्शविते की Eutelsat ला एकत्रित उपग्रह ऑपरेशन्समधून नफा वाढ सिद्ध करण्याची गरज आहे.
भविष्यातील योजना आणि वाढीची शक्यता
Eutelsat ने स्पष्ट केले आहे की त्यांनी 2031 पर्यंत आवश्यक असलेले सर्व फायनान्सिंग सुरक्षित केले आहे आणि मोठे रिफायनान्सिंग (refinancing) करार पूर्ण केले आहेत. हे 2026 ते 2029 दरम्यान सुमारे €4 अब्ज च्या नियोजित गुंतवणुकीसह त्यांच्या धोरणाप्रती (strategy) वचनबद्धता दर्शवते. कंपनी लवकरच 1,000 हून अधिक उपग्रह कक्षेत (orbit) असण्याची अपेक्षा आहे. विशेषतः दुर्गम भागातील कनेक्टिव्हिटीसाठी LEO उपग्रह सेवांची वाढती मागणी या विस्ताराला पाठिंबा देते. आर्थिक वर्ष 2025-26 च्या पहिल्या सहामाहीत Eutelsat च्या LEO व्यवसायाचा महसूल (revenue) जवळपास 60% ने वाढला आहे, जे त्यांच्या धोरणात्मक दिशेवर प्रकाश टाकते. विविध प्रक्षेपण पर्यायांसह, Eutelsat बदलत्या उपग्रह बाजारात मजबूत स्थान मिळवू शकते. भारताचे 2033 पर्यंत अंतराळ अर्थव्यवस्था (space economy) $44 अब्ज पर्यंत वाढवण्याचे लक्ष्य ISRO च्या व्यावसायिक प्रक्षेपण योजनांना (commercial launch plans) आणखी प्रोत्साहन देते.