दिल्लीस्थित स्टार्टअप D-Propulse ने DRDO च्या मदतीने हैदराबाद येथे एक स्वदेशी 5 किलोन्यूटन (kN) क्षमतेचे एअर-ब्रीदिंग रोटेटिंग डेटोनेशन इंजिन (Rotating Detonation Engine) यशस्वीरित्या तपासले आहे. या यशामुळे ड्रोन आणि क्षेपणास्त्रांसाठी इंजिनच्या कार्यक्षमतेत **15-25%** पर्यंत वाढ होण्याची शक्यता आहे. गुंतवणूकदारांनी कंपनीच्या प्रगतीवर लक्ष ठेवावे, कारण कंपनीचे लक्ष्य डिसेंबर 2027 पर्यंत पहिले उड्डाण परीक्षण (flight test) पूर्ण करणे आहे.
दिल्लीस्थित एरोस्पेस स्टार्टअप D-Propulse ने 21-22 जुलै 2026 रोजी हैदराबाद येथील संरक्षण संशोधन आणि विकास संघटनेच्या (DRDO) प्रयोगशाळेत आपल्या एअर-ब्रीदिंग रोटेटिंग डेटोनेशन इंजिन (RDE) ची यशस्वी ग्राउंड टेस्ट पूर्ण केली आहे. या इंजिनने 5 किलोन्यूटन (kN) इतका सततचा थ्रस्ट (thrust) निर्माण केला. ही नवीन टेक्नॉलॉजी पारंपरिक ज्वलनाऐवजी (combustion) नियंत्रित आणि जलद स्फोटांचा (detonations) वापर करते. यामुळे पारंपरिक जेट इंजिनच्या तुलनेत हलके आणि अधिक इंधन-कार्यक्षम (fuel-efficient) इंजिन प्रणाली तयार करता येऊ शकते.
स्वदेशी संरक्षण तंत्रज्ञानाला चालना
ऐतिहासिकदृष्ट्या, भारत गंभीर इंजिन घटकांसाठी परदेशी आयातीवर अवलंबून राहिला आहे, ज्यामुळे देखभाल आणि अपग्रेडेशनमध्ये अडचणी येतात. स्वदेशी RDE तंत्रज्ञान विकसित करून, D-Propulse भविष्यातील मानवरहित हवाई वाहने (UAVs), क्षेपणास्त्रे आणि लढाऊ विमानांसाठी एक स्वदेशी पर्याय उपलब्ध करून देण्याचे ध्येय ठेवत आहे. इंजिनच्या डिझाइनमध्ये विस्तार एअरोस्पाइक (expansion aerospike) समाविष्ट आहे, ज्यामुळे पारंपरिक इंजिन डिझाइनच्या तुलनेत 15-25% अधिक कार्यक्षमता मिळण्याची शक्यता आहे. संरक्षण क्षेत्रासाठी, हे एक महत्त्वाचे पाऊल आहे, कारण यामुळे घरगुती स्टार्टअप्सना प्रोत्साहन मिळत आहे, जे विशिष्ट तांत्रिक गरजा पूर्ण करू शकतात आणि लष्करी आधुनिकीकरणाचा खर्च कमी करू शकतात.
स्टार्टअप फंडिंग आणि प्रशासन
D-Propulse ची स्थापना सौरव झा आणि माजी DRDO शास्त्रज्ञ डॉ. व्ही.के. रामानुजाचारी यांनी केली आहे. कंपनीने संशोधन आणि विकासाला पाठिंबा देण्यासाठी इंडियन एंजेल नेटवर्ककडून ₹25 कोटी निधी सुरक्षित केला आहे. संचालक मंडळात माजी DRDO प्रमुख व्ही.के. सरस्वती यांचाही समावेश आहे, जे अध्यक्ष म्हणून कंपनीला महत्त्वपूर्ण तांत्रिक मार्गदर्शन करत आहेत. या यशस्वी चाचणीमुळे स्टार्टअपसाठी एक महत्त्वाचा बदल झाला आहे, कारण आता ते प्रयोगशाळेतील चाचण्यांमधून अधिक जटिल एकत्रीकरण टप्प्यांमध्ये (integration phases) प्रवेश करत आहे.
भविष्यातील योजना आणि आव्हाने
कंपनीने भविष्यातील विकासासाठी एक महत्त्वाकांक्षी योजना आखली आहे. डिसेंबर 2027 पर्यंत पहिले उड्डाण परीक्षण (flight test) आणि डिसेंबर 2029 पर्यंत लष्करी वापर चाचण्या (military user trials) पूर्ण करण्याचे त्यांचे लक्ष्य आहे. या लक्ष्यांची पूर्तता करणे हे कंपनीसाठी प्राथमिक तपासणीचे मापदंड असेल. संरक्षण स्टार्टअप क्षेत्रात गती येत असली तरी, या क्षेत्रातील कंपन्यांना मोठ्या अंमलबजावणीच्या जोखमींचा (execution risks) सामना करावा लागतो. यामध्ये नियंत्रित जमिनीवरील वातावरणातून कठीण उड्डाण परिस्थितीत तंत्रज्ञान वाढवणे, विशेष उत्पादनाचा उच्च खर्च आणि संरक्षण मंत्रालयांकडून आवश्यक असलेल्या कठोर प्रमाणन प्रक्रियेचा समावेश आहे. गुंतवणूकदार आणि क्षेत्रातील निरीक्षक कंपनीच्या वेळापत्रकाचे पालन करण्याच्या क्षमतेवर, पुढील निधी सुरक्षित करण्यावर आणि आगामी चाचण्यांदरम्यान ऑपरेशनल तणावाखाली इंजिनची विश्वासार्हता सिद्ध करण्यावर लक्ष ठेवतील.