उत्पादन क्षमतेचा नवा विक्रम
Adani Defence and Aerospace ने भारतीय सैन्यासाठी 'Prahar' लाईट मशीन गनचा पहिला लॉट तब्बल 11 महिने आधीच सैन्याच्या ताब्यात दिला आहे. ग्वाल्हेर येथील त्यांच्या अत्याधुनिक प्लांटमध्ये या 7.62 mm कॅलिबरच्या गन तयार करण्यात आल्या आहेत. कंपनीला एकूण 40,000 LMGs चा ऑर्डर मिळाला असून, हा संपूर्ण ऑर्डर पुढील 3 वर्षांत पूर्ण केला जाईल. या जलद वितरणाने 'मेक इन इंडिया' (Make in India) मोहिमेला मोठा हातभार लागला आहे, तसेच Adani च्या संरक्षण उत्पादन क्षमतेचेही प्रदर्शन झाले आहे.
स्वदेशी उत्पादनाचे मोठे पाऊल
मार्च 28, 2026 रोजी झालेल्या एका विशेष समारंभात संरक्षण मंत्रालयाचे DG Acquisition A. Anbarasu आणि Adani Defence चे CEO Ashish Rajvanshi उपस्थित होते. Rajvanshi यांनी स्थानिक लहान शस्त्र उत्पादन क्षमता वाढवण्यासाठी केलेल्या सहा वर्षांच्या प्रयत्नांवर प्रकाश टाकला. हे वितरण भारताच्या संरक्षण क्षेत्रातील स्वयंपूर्णतेचे ध्येय साध्य करण्यासाठी महत्त्वाचे आहे. भारतीय संरक्षण बाजारपेठ, जी $31.76 अब्ज (2026) वरून $38.73 अब्ज (2031) पर्यंत वाढण्याची अपेक्षा आहे, ती 'मेड इन इंडिया' व भू-राजकीय तणावामुळे आणखी मजबूत होत आहे.
'Prahar' LMG ही Israel Weapon Industries (IWI) च्या Negev NG7 डिझाइनवर आधारित आहे, ज्यामुळे तंत्रज्ञान हस्तांतरण (Technology Transfer) यशस्वीरित्या पूर्ण झाले आहे. Adani चा ग्वाल्हेर प्लांट हा भारतातील पहिला इंटिग्रेटेड प्रायव्हेट स्मॉल आर्म्स हब म्हणून डिझाइन केला आहे, ज्याची वार्षिक उत्पादन क्षमता 100,000 शस्त्रे आहे. यातून भारताचे आयातित शस्त्रांवरील अवलंबित्व कमी करण्याचे उद्दिष्ट आहे.
Adani Enterprises, जी Adani Defence ची पालक कंपनी आहे, तिचे बाजारमूल्य सध्या सुमारे ₹2.35 लाख कोटी आहे. तिचा प्राइस-टू-अर्निंग (P/E) रेशो 17-22x आहे, जो तिच्या भूतकाळातील 100x पेक्षा जास्त असलेल्या मल्टीपल्सपेक्षा आणि उद्योग सरासरी 41.19% पेक्षा लक्षणीयरीत्या कमी आहे. Adani Defence ही Air Works India ला अधिग्रहित (Acquire) करून देखभाल सेवा विस्तारण्याची योजना आखत आहे. सरकारी धोरणानुसार, संरक्षण आधुनिकीकरण निधीचा 75% हिस्सा देशांतर्गत पुरवठादारांना जाईल, ज्याचा फायदा Adani Defence आणि Lokesh Machines Limited सारख्या कंपन्यांना होत आहे. Goldman Sachs ने भारतीय खाजगी संरक्षण कंपन्यांसाठी FY25-FY28 दरम्यान वार्षिक EPS वाढ 32% राहण्याचा अंदाज वर्तवला आहे.
संभाव्य जोखीम आणि आव्हाने
Adani Defence एका गुंतागुंतीच्या परिस्थितीत कार्यरत आहे. Adani Group च्या कर्जाबाबत आणि प्रशासनाबाबत (Governance) प्रश्न उपस्थित झाले आहेत, ज्याचा परिणाम उपकंपन्यांवर होऊ शकतो. Adani Defence स्थानिक उत्पादन वाढवत असले तरी, काही प्रगत सिस्टीमसाठी त्यांना अजूनही परदेशी भागीदारांवर अवलंबून राहावे लागते. Adani Enterprises चे कर्ज-ते-इक्विटी (Debt-to-Equity) रेशो 2.03 आहे. संरक्षण क्षेत्राचा सरकारी ऑर्डरवर असलेला अवलंबित्व यामुळे बजेट बदल आणि धोरणात्मक निर्णयांचा थेट परिणाम होतो. Lokesh Machines आणि Jindal Defence सारख्या कंपन्यांकडून भारतीय बाजारपेठेत वाढती स्पर्धा देखील आहे.
भविष्यातील विकासाची शक्यता
Adani Defence ला भारताचा वाढता संरक्षण खर्च आणि स्थानिक उत्पादनावर असलेला भर यामुळे मोठा फायदा होण्याची शक्यता आहे. दरवर्षी 100,000 शस्त्रे उत्पादन करण्याची क्षमता आणि देखभाल सेवांचा विस्तार यासह, कंपनी एक संपूर्ण संरक्षण सेवा प्रदाता बनण्याचे ध्येय ठेवत आहे, कदाचित निर्यातीच्या बाजारपेठेतही प्रवेश करेल. 2027 पर्यंत शस्त्रास्त्रांमध्ये 70% स्वयंपूर्णतेचे भारताचे उद्दिष्ट आहे, ज्यात 2025-2026 पासून ₹1.60 लाख कोटी पेक्षा जास्त संरक्षण उत्पादनाचा अंदाज आहे. 'Prahar' LMG सारख्या करारांची यशस्वी अंमलबजावणी Adani Defence चे या महत्त्वाच्या क्षेत्रात स्थान मजबूत करेल.