ભારતમાં વિદ્યાર્થીઓના વિરોધ પ્રદર્શનોને લઈને UN ના નિષ્ણાતોએ વ્યક્ત કરેલી ચિંતાને પગલે રોકાણકારો હવે ભારતના ESG રિસ્ક સ્કોર અને ઓપરેશનલ સ્થિરતા પર ચાંપતી નજર રાખી રહ્યા છે.
ESG રિસ્ક અને રોકાણકારોની ચિંતા
યુનાઈટેડ નેશન્સ (UN) ના નિષ્ણાતોના એક જૂથે ભારતમાં વિદ્યાર્થીઓના વિરોધ પ્રદર્શનોના સંચાલન અંગે ગંભીર સવાલો ઉઠાવ્યા છે. આ અહેવાલમાં ખાસ કરીને ઇન્ટરનેટ શટડાઉન, બાયોમેટ્રિક સર્વેલન્સ અને સુરક્ષા દળોના કથિત વધુ પડતા બળપ્રયોગનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. આ વિષય ભલે સિવિલ લિબર્ટીઝ સાથે જોડાયેલો હોય, પરંતુ તે હવે ESG (Environmental, Social, and Governance) માપદંડો હેઠળ રોકાણકારો માટે ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે.
ડિજિટલ બિઝનેસ અને ઓપરેશનલ જોખમ
સંસ્થાગત રોકાણકારો (Institutional Investors) માટે સામાજિક સ્થિરતા એ રિસ્ક એસેસમેન્ટનો મુખ્ય ભાગ છે. જ્યારે પણ મોટા પાયે વિરોધ પ્રદર્શન થાય છે, ત્યારે ઇન્ટરનેટ કનેક્ટિવિટી પર કાપ મૂકવાથી ડિજિટલ બિઝનેસ, ઈ-કોમર્સ અને ટેક કંપનીઓના રોજિંદા કામકાજ ખોરવાય છે. આ અનિશ્ચિતતા વૈશ્વિક કંપનીઓ માટે ઓપરેશનલ રિસ્ક ઊભું કરે છે.
FII ફ્લો પર અસરની શક્યતા
વૈશ્વિક એસેટ મેનેજર્સ હવે કોઈપણ દેશમાં રોકાણ કરતા પહેલા કડક ESG સ્ક્રીનિંગ કરે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે જ્યારે સામાજિક ગવર્નન્સ પર પ્રશ્નો ઉઠાવવામાં આવે છે, ત્યારે તે વિદેશી સંસ્થાગત રોકાણકારો (FII) ના પ્રવાહને પ્રભાવિત કરી શકે છે. મોટી બહુરાષ્ટ્રીય કંપનીઓ હવે આ ઘટનાઓના કારણે તેમના ડ્યુ ડિલિજન્સ (Due Diligence) પ્રક્રિયાને વધુ સઘન બનાવી રહી છે.
આગળનું પગલું
UN ની સમિતિએ અટકાયતો અને પોલીસ કાર્યવાહીની સ્વતંત્ર તપાસની માંગ કરી છે. ભારતમાં વિદેશી મૂડીનું મોટું રોકાણ થઈ રહ્યું છે, ત્યારે સરકાર આ અહેવાલ પર શું પ્રતિક્રિયા આપે છે અને સામાજિક મુદ્દાઓના ઉકેલ માટે કેવી પારદર્શિતા દાખવે છે, તે વૈશ્વિક રોકાણ સમુદાય માટે અત્યંત મહત્વનું બની રહેશે.