શ્રીલંકાના દરિયાકિનારે ફસાયેલા **19** ઈરાની ઓઈલ ટેન્કરોને મદદ આપવાનો શ્રીલંકાએ ઈનકાર કર્યો છે. અમેરિકાના સંભવિત 'સેકન્ડરી સેન્ક્શન્સ' (Secondary Sanctions) ના ડરથી દેશ પોતાની આર્થિક રિકવરીને જોખમમાં મૂકવા માંગતું નથી.
કેમ લેવો પડ્યો આ કડક નિર્ણય?
શ્રીલંકાના દક્ષિણ કિનારે આંતરરાષ્ટ્રીય જળસીમામાં લાંબા સમયથી 19 ઈરાની ઓઈલ ટેન્કરો ફસાયેલા છે. આ જહાજો પર ખોરાક, પાણી અને ઈંધણની તીવ્ર અછત છે. તેમ છતાં, કોલંબો સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેઓ કોઈપણ પ્રકારની મદદ પૂરી પાડી શકશે નહીં. તેનું મુખ્ય કારણ અમેરિકા દ્વારા લાદવામાં આવતા 'સેકન્ડરી સેન્ક્શન્સ' છે, જે કોઈપણ દેશને પ્રતિબંધિત પક્ષો સાથે વ્યવહાર કરતા અટકાવે છે.
ભૌગોલિક રાજનીતિ અને આર્થિક દબાણ
આ સમગ્ર મામલો જુલાઈ 2026 માં હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) માં અમેરિકા દ્વારા કરવામાં આવેલા નૌકાદળના નાકાબંધી સાથે જોડાયેલો છે. આ જહાજો ઈરાની મર્ચન્ટ ફ્લીટનો હિસ્સો હોવાથી, તેને કોઈપણ પ્રકારની લોજિસ્ટિકલ સહાય આપવી એ આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાનું ઉલ્લંઘન માનવામાં આવે છે.
શ્રીલંકા અત્યારે આર્થિક સંકટમાંથી બહાર આવી રહ્યું છે અને તેને આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓ તથા અમેરિકા જેવા વેપારી ભાગીદારોના સમર્થનની ખૂબ જરૂર છે. જો શ્રીલંકા આ ટેન્કરોને ઈંધણ કે અન્ય સુવિધાઓ આપે, તો તેના પર અમેરિકાના આર્થિક પ્રતિબંધો લાગી શકે છે, જે તેના નિકાસ બજાર અને નાણાકીય સ્થિરતાને મોટું નુકસાન પહોંચાડી શકે તેમ છે.
શું છે આગામી પડકારો?
હાલમાં ઈરાની દૂતાવાસ દ્વારા ટેન્કરોમાં રહેલા કાર્ગો કે તેમની ગંતવ્ય સ્થાન વિશે કોઈ ચોક્કસ માહિતી આપવામાં આવી નથી. ખાનગી સપ્લાયર્સ પણ ગ્લોબલ ફાઈનાન્શિયલ સિસ્ટમથી કપાઈ જવાના ડરે આ જહાજોથી દૂર રહ્યા છે. રોકાણકારો અને માર્કેટ એક્સપર્ટ્સ હવે એના પર નજર રાખી રહ્યા છે કે શું આ મામલે રાજદ્વારી હસ્તક્ષેપ થશે કે પછી આ જહાજો વૈકલ્પિક રસ્તાઓ શોધશે.