પાકિસ્તાનના ડેપ્યુટી પ્રાઈમ મિનિસ્ટર ઈશાક ડારે Indus Waters Treaty ને લઈને ગંભીર ચેતવણી આપી છે. એપ્રિલ **2025** થી પહલગામમાં થયેલા આતંકી હુમલા બાદ ભારતે આ **1960** ના કરારને સસ્પેન્ડ (abeyance) રાખ્યો છે, જે ભૌગોલિક રાજકીય જોખમ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે.
કરાર પર વધતો સંઘર્ષ
પાકિસ્તાનના ડેપ્યુટી પ્રાઈમ મિનિસ્ટર ઈશાક ડારે એક વર્ચ્યુઅલ સેમિનારમાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે 1960 ના ઈન્ડસ વોટર્સ ટ્રીટીમાં કોઈપણ ફેરફાર અથવા પાણીના પ્રવાહને રોકવાના પ્રયાસો પ્રાદેશિક સુરક્ષા માટે જોખમી બની શકે છે. આ નિવેદન ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે ચાલી રહેલા રાજદ્વારી તણાવને વધુ ઘેરો બનાવે છે.
શું છે ભારતનું વલણ?
ભારતે એપ્રિલ 2025 માં થયેલા પહલગામ આતંકી હુમલાના જવાબમાં આ કરારને સસ્પેન્ડ રાખવાનો નિર્ણય લીધો હતો. ભારતનું માનવું છે કે પાકિસ્તાને સીમા પારના આતંકવાદ વિરુદ્ધ નક્કર પગલાં લેવા જરૂરી છે. ભારત માટે આ નિર્ણય રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાની જરૂરિયાત છે, જ્યારે પાકિસ્તાન તેને આંતરરાષ્ટ્રીય કરારનું ઉલ્લંઘન ગણાવી રહ્યું છે.
આર્થિક અને રોકાણકારો પર અસર
જોકે, આ કોઈ સીધી કોર્પોરેટ ઘટના નથી, પરંતુ માર્કેટના જાણકારો માટે આ એક મહત્વપૂર્ણ Macro Risk છે. પાકિસ્તાન માટે સિંધુ નદીનો પ્રવાહ તેમની કૃષિ અને ઊર્જા ક્ષેત્ર માટે જીવનરેખા સમાન છે, જે 25 કરોડથી વધુ લોકોની આજીવિકા સાથે જોડાયેલ છે. લાંબા સમય સુધી ચાલતો આ પ્રકારનો વિવાદ ભૌગોલિક રાજકીય સ્થિરતા પર અસર કરે છે, જે આંતરરાષ્ટ્રીય રોકાણકારોના સેન્ટિમેન્ટને પ્રભાવિત કરી શકે છે.
વર્લ્ડ બેંકની ભૂમિકા
આ કરાર મૂળભૂત રીતે World Bank દ્વારા મધ્યસ્થી કરીને તૈયાર કરવામાં આવ્યો હતો. હવે જોવાનું એ રહેશે કે આ રાજદ્વારી ગૂંચવણમાં કોઈ આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થા દરમિયાનગીરી કરે છે કે પછી ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેનો આ મડાગાંઠ યથાવત રહે છે.