નેપાળે વિનાશક પૂર બાદ ભારત, ચીન અને અમેરિકા પાસે **$5 અબજ** ના ક્લાઈમેટ રિપરેશન (Climate Reparations) ની માંગ કરી છે. આ માગણી સાથે નેપાળે હ્યુમિનિટેરિયન એઈડને બદલે હવે કાનૂની જવાબદારીનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો છે.
આર્થિક અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર અસર
આ કુદરતી હોનારત બાદ નેપાળની આર્થિક સ્થિતિ અત્યંત ગંભીર છે. ફાઈનાન્સ મિનિસ્ટર સ્વર્ણિમ વાગલેના અંદાજ મુજબ, પુનઃનિર્માણનો ખર્ચ $4 અબજ થી $5 અબજ ની વચ્ચે આવી શકે છે, જે નેપાળના કુલ GDP ના લગભગ 10% જેટલો મોટો આંકડો છે. જેને 'હિમાલયન સુનામી' ગણાવવામાં આવી રહી છે, તેણે ખાસ કરીને ભોટેકોશી નદી બેસિનમાં હાઈડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ્સ, રસ્તાઓ અને પુલોને ભારે નુકસાન પહોંચાડ્યું છે.
કાનૂની જવાબદારીનો નવો વળાંક
નેપાળના વિદેશ મંત્રી શિશિર ખનાલનું કહેવું છે કે, આ દેશોનું કાર્બન ઉત્સર્જન વૈશ્વિક સ્તરે સૌથી વધુ છે, જ્યારે નેપાળનો ફાળો નહિવત હોવા છતાં તેને ક્લાઈમેટ ચેન્જના મોટા પરિણામો ભોગવવા પડે છે. આ મુદ્દો હવે આગામી યુનાઈટેડ નેશન્સ જનરલ એસેમ્બલીમાં રજૂ કરવામાં આવશે. સાથે જ, નેપાળે 'ફંડ ફોર રિસ્પોન્ડિંગ ટુ લોસ એન્ડ ડેમેજ' પાસે તાત્કાલિક સહાય માટે અરજી પણ કરી દીધી છે.
રાજદ્વારી જોખમો
આ પગલાંથી ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ વધવાની શક્યતા છે. ભારત અને ચીન નેપાળના મુખ્ય વેપાર ભાગીદારો છે, તેથી આ માંગણી સામે તેમનો પ્રતિભાવ ખૂબ જ મહત્વનો રહેશે. આ ઉપરાંત, UN ના ફંડમાંથી આટલી મોટી રકમ મેળવવી એ કોઈ સરળ પ્રક્રિયા નથી, જે નેપાળના ભવિષ્યના વિકાસ માટે એક મોટું પડકાર બની રહેશે.