વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે યુનાઈટેડ નેશન્સ સિક્યોરિટી કાઉન્સિલ (UNSC) માં મોટા ફેરફારોની હિમાયત કરી છે. ઇથોપિયામાં સંબોધન કરતા તેમણે કહ્યું કે ભારત અને આફ્રિકા વચ્ચે **$100 અબજ**નું વેપાર પાર્ટનરશિપ હોવા છતાં, વૈશ્વિક નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયામાં તેમને બાજુ પર રાખવામાં આવ્યા છે.
વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે તેમની ઇથોપિયા મુલાકાત દરમિયાન યુનાઈટેડ નેશન્સ સિક્યોરિટી કાઉન્સિલ (UNSC) ની આકરી ટીકા કરી છે. અડિસ અબાબામાં આદ્વા વિક્ટરી મેમોરિયલ મ્યુઝિયમ ખાતે તેમણે જણાવ્યું કે વર્તમાન કાઉન્સિલ એક સ્થગિત અને જૂની પુરાણી સંસ્થા છે, જે આધુનિક વિશ્વનું યોગ્ય પ્રતિનિધિત્વ કરવામાં નિષ્ફળ રહી છે. તેમણે ભારત અને આફ્રિકાના વૈશ્વિક ગવર્નન્સમાં કાયમી સ્થાનના અભાવ પર ભાર મૂક્યો હતો.
આર્થિક સંબંધો અને તકો
આ સુધારાની માગણી ભારત અને આફ્રિકા વચ્ચેના મજબૂત આર્થિક સંબંધો સાથે જોડાયેલી છે. હાલમાં ભારત આફ્રિકાનું ચોથું સૌથી મોટું ટ્રેડિંગ પાર્ટનર છે અને બંને વચ્ચેનો દ્વિપક્ષીય વેપાર $100 અબજ ની નજીક પહોંચ્યો છે. આ સિવાય, આફ્રિકામાં ભારત સમર્થિત 220 પ્રોજેક્ટ્સ ચાલી રહ્યા છે, જેનું મૂલ્ય લગભગ $4.5 અબજ જેટલું છે. ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, હાઇડ્રોપાવર અને ડિજિટલ કનેક્ટિવિટીના આ પ્રોજેક્ટ્સ ભારતીય કંપનીઓ માટે મોટી બિઝનેસ તકો ઉભી કરી રહ્યા છે.
ભૌગોલિક-રાજકીય પડકારો
જયશંકરનું માનવું છે કે વર્તમાન આંતરરાષ્ટ્રીય માળખું ગ્લોબલ સાઉથના દેશોના ઔદ્યોગિકીકરણને મર્યાદિત કરે છે. સંસ્થાકીય ફેરફારો દ્વારા ભારત ખાદ્ય સુરક્ષા, ખાતર પુરવઠો અને ટકાઉ ઔદ્યોગિકીકરણ જેવા ક્ષેત્રોમાં સ્થિરતા લાવવા માગે છે. આફ્રિકામાં કાર્યરત ભારતીય કંપનીઓ માટે સ્થિર વૈશ્વિક ગવર્નન્સ સપ્લાય ચેઈન અને ભૌગોલિક રાજકીય અસ્થિરતાના જોખમો ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે.
ચૂંટણી અને રાજદ્વારી માર્ગ
જોકે, આ સુધારાનો માર્ગ સરળ નથી. કાઉન્સિલના હાલના કાયમી સભ્યો તેમની વીટો પાવર ગુમાવવાના ડરથી ફેરફારોનો વિરોધ કરી રહ્યા છે. બીજી તરફ, ભારત 2028-29 ના ટર્મ માટે UNSC માં અસ્થાયી સીટ માટે તૈયારી કરી રહ્યું છે, જેના માટે જૂન 2027 માં ચૂંટણી યોજાશે. આ ચૂંટણીમાં તાજિકિસ્તાન જેવી સંભવિત સ્પર્ધા રાજદ્વારી ગૂંચવણ ઊભી કરી શકે છે.