અરબી સમુદ્રમાંથી અમેરિકી દળોને હટાવવાની ઈરાનની ધમકી અને હોર્મુઝની સામુદ્રધુની મુદ્દે અટકેલી વાતચીતથી ભૌગોલિક તણાવ વધ્યો છે. આ સ્થિતિ ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં અસ્થિરતા લાવી શકે છે, જે ભારતના ઈમ્પોર્ટ બિલ અને પેટ્રોલિયમ આધારિત સેક્ટર્સ માટે મોટો પડકાર બની શકે છે.
વધતા જતા ભૌગોલિક તણાવની સ્થિતિ
ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા મોજતાબા હોસૈની ખમેનીએ અરબી સમુદ્રમાંથી વિદેશી સૈન્ય હાજરી દૂર કરવાનો નિર્ધાર વ્યક્ત કર્યો છે. પર્સિયન ગલ્ફના પ્રવેશદ્વાર પર આવેલી હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) માંથી દુનિયાનો લગભગ 20% ક્રૂડ ઓઈલનો વપરાશ પસાર થાય છે. આ ક્ષેત્રમાં કોઈપણ પ્રકારની અશાંતિ ગ્લોબલ સપ્લાય ચેઈનને હચમચાવી શકે તેમ છે.
ભારતીય માર્કેટ પર કેવી થશે અસર?
ભારત તેની ક્રૂડ ઓઈલની કુલ જરૂરિયાતના 85% થી વધુ આયાત કરે છે. જો મધ્ય પૂર્વમાં સપ્લાયની સ્થિતિ બગડે, તો ક્રૂડના ભાવમાં ઉછાળો આવી શકે છે. આનાથી ભારતનું ઈમ્પોર્ટ બિલ વધશે, જે ભારતીય રૂપિયો (Rupee) પર દબાણ લાવશે અને દેશમાં મોંઘવારીને પણ પ્રોત્સાહન આપી શકે છે.
કયા સેક્ટર્સ રહેશે રડાર પર?
- ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs): Indian Oil Corporation, BPCL અને HPCL જેવી કંપનીઓ માટે માર્જિનનું દબાણ વધી શકે છે, કારણ કે સતત ઊંચા ભાવને ગ્રાહકો સુધી પહોંચાડવા મુશ્કેલ બને છે.
- એવિએશન સેક્ટર: IndiGo જેવી એરલાઈન્સ માટે એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF) સૌથી મોટો ખર્ચ છે, જે ભાવ વધારા સાથે સીધો વધશે.
- મેન્યુફેક્ચરિંગ અને લોજિસ્ટિક્સ: પેઈન્ટ્સ અને ટાયર જેવી કંપનીઓ કે જેઓ ક્રૂડ ડેરિવેટિવ્ઝ પર નિર્ભર છે, તેમના પ્રોફિટ માર્જિન પર કાપ આવી શકે છે. આ ઉપરાંત, યુદ્ધ જેવી સ્થિતિમાં શિપિંગ કંપનીઓને 'વોર રિસ્ક પ્રીમિયમ' ચૂકવવું પડે છે, જે ખર્ચમાં વધારો કરે છે.
યુનાઈટેડ નેશન્સમાં હોર્મુઝ અંગેની મંત્રણા નિષ્ફળ જવાથી આ ભૌગોલિક જોખમ યથાવત છે. રોકાણકારોએ હવે ગ્લોબલ ક્રૂડ બેન્ચમાર્ક અને સરકારી ઈંધણ નીતિ પર ચાંપતી નજર રાખવી જરૂરી છે.