ઈરાને અમેરિકા સમક્ષ પોતાની 7 મુખ્ય માંગણીઓ રજૂ કરી છે અને ચેતવણી આપી છે કે જો ફ્રોઝન એસેટ્સ અને ટ્રેડ બ્લોકેડ અંગેના મુદ્દા નહીં ઉકેલાય, તો સૈન્ય સંઘર્ષ વધી શકે છે. આ વૈશ્વિક ઘટનાક્રમની સીધી અસર ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ અને ભારતીય શેરબજારના સેન્ટિમેન્ટ પર પડી શકે છે.
રાજદ્વારી દબાણ અને યુદ્ધનું જોખમ
તેહરાને કતારના મધ્યસ્થીઓ દ્વારા અમેરિકાને પોતાની 7 માંગણીઓ સોંપી દીધી છે. ઈરાનની સુપ્રીમ નેશનલ સિક્યુરિટી કાઉન્સિલે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ શરતો અંતિમ છે. જેમાં મુખ્યત્વે દુશ્મનાવટ બંધ કરવી, ઈરાનની સ્થિર (Frozen) કરવામાં આવેલી નાણાકીય સંપત્તિ મુક્ત કરવી અને વેપાર માર્ગો પર લગાવવામાં આવેલા પ્રતિબંધો હટાવવાનો સમાવેશ થાય છે.
ઈરાને એવી પણ ચેતવણી આપી છે કે જો આ શરતો નહીં સ્વીકારાય, તો પરિસ્થિતિ સૈન્ય સંઘર્ષમાં બદલાઈ શકે છે. ખાસ કરીને પર્શિયન ગલ્ફ, ગલ્ફ ઓફ ઓમાન અને અરબી સમુદ્રમાં ઈરાન પોતાની નૌકાદળની ગતિવિધિઓ પર નજર રાખી રહ્યું છે.
ભારતીય રોકાણકારો માટે શું છે જોખમ?
ભૌગોલિક તણાવની સીધી અસર ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ પર પડે છે. ભારત તેની જરૂરિયાતનું મોટાભાગનું ક્રૂડ આયાત કરે છે. જો પર્શિયન ગલ્ફમાં તણાવ વધે, તો સપ્લાય ખોરવાઈ શકે છે, જેનાથી:
- ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ આસમાને પહોંચી શકે છે.
- ભારતના આયાત બિલમાં વધારો થતાં ભારતીય રૂપિયા પર દબાણ આવી શકે છે.
- ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs), એરલાઈન્સ અને લોજિસ્ટિક્સ સેક્ટરના નફા પર નકારાત્મક અસર પડી શકે છે.
સપ્લાય ચેઈન અને માર્કેટ સેન્ટિમેન્ટ
દરિયાઈ માર્ગો (Maritime blockades) પરના કોઈપણ જોખમને કારણે ફ્રેઈટ કોસ્ટ અને વીમા પ્રીમિયમ વધી જાય છે, જે આયાત-નિકાસ કરતા વ્યવસાયો માટે ચિંતાનો વિષય છે. ઐતિહાસિક રીતે, આવા સમયે ભારતીય શેરબજાર 'રિસ્ક-અવર્સ' મોડમાં આવી જાય છે અને સેન્સેક્સ તેમજ નિફ્ટીમાં વોલેટિલિટી (Volatility) વધવા લાગે છે.
હાલમાં તમામની નજર કતાર અને પાકિસ્તાન જેવા દેશો દ્વારા થતી મધ્યસ્થી અને Brent Crude ના ભાવમાં થતી હલચલ પર છે. રોકાણકારોએ હવે તણાવમાં ઘટાડો થાય છે કે પછી પરિસ્થિતિ વધુ ગંભીર બને છે, તેના પર ચાંપતી નજર રાખવી અનિવાર્ય છે.