ઈરાને અમેરિકાના તે આરોપોને નકારી કાઢ્યા છે જેમાં તેમને વૈશ્વિક ફ્યુઅલના ભાવમાં વધારા અને શિપિંગમાં અવરોધ માટે જવાબદાર ઠેરવવામાં આવ્યા છે. ભારત માટે આ ઘટનાક્રમ મહત્વનો છે કારણ કે હોર્મુઝની ખાડીમાં તણાવ વધવાથી ઓઈલ સપ્લાય ખોરવાઈ શકે છે, જેની સીધી અસર ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ, ફુગાવો અને રૂપિયાના મૂલ્ય પર પડી શકે છે.
ઈરાનના વિદેશ મંત્રાલયે વૈશ્વિક ફ્યુઅલની અસ્થિરતામાં તેમની ભૂમિકા અંગેના અમેરિકાના તમામ આક્ષેપોને સત્તાવાર રીતે ફગાવી દીધા છે. આ રાજદ્વારી મતભેદ ન્યૂયોર્કમાં યોજાનારી સંયુક્ત રાષ્ટ્રની સામાન્ય સભાના 81મા સત્રમાં રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશકિયનના સંબોધન પહેલા સામે આવ્યો છે. તેહરાનનું કહેવું છે કે વોશિંગ્ટન પોતાની નીતિઓની નિષ્ફળતા છુપાવવા માટે ઈરાનને દોષ આપી રહ્યું છે.
હોર્મુઝની ખાડી અને એનર્જી માર્કેટ
આ વિવાદનું કેન્દ્ર 'સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ' છે. આ સામુદ્રધુની વૈશ્વિક ઓઈલ ટ્રાન્સપોર્ટેશન માટે સૌથી મહત્વના રૂટ પૈકીની એક છે. વિશ્વનું નોંધપાત્ર ક્રૂડ ઓઈલ દરરોજ અહીંથી પસાર થાય છે. જ્યારે આ વિસ્તારમાં ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ વધે છે, ત્યારે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં ભારે ઉથલપાથલ જોવા મળે છે. ભારત તેની ક્રૂડ ઓઈલની જરૂરિયાતના 85% થી વધુ હિસ્સો આયાત કરતું હોવાથી, આ વિસ્તારમાં શાંતિ જળવાવી ભારતીય અર્થતંત્ર માટે અત્યંત જરૂરી છે.
ભારતીય અર્થતંત્ર પર શું થશે અસર?
ભારતીય રોકાણકારો માટે ક્રૂડ ઓઈલ અને સ્થાનિક અર્થતંત્ર વચ્ચે ગાઢ સંબંધ છે. જો ક્રૂડના ભાવ વધે, તો દેશનું આયાત બિલ વધે છે, જે 'કરન્ટ એકાઉન્ટ ડેફિસિટ' (CAD) પર દબાણ લાવે છે. આનાથી રૂપિયો નબળો પડી શકે છે. ઉપરાંત, પરિવહન ખર્ચ વધવાથી મોંઘવારી વધી શકે છે, જે આરબીઆઈ (RBI) ને મોનેટરી પોલિસીમાં કડકાઈ લાવવા મજબૂર કરી શકે છે, જેનાથી વ્યાજ દરો અને કંપનીઓના બોરોઈંગ કોસ્ટ પર અસર પડે છે.
સેક્ટર પર અસર
- ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs): ક્રૂડના ભાવ વધવાથી તેમની માર્જિન પર દબાણ આવી શકે છે જો તેઓ પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવમાં વધારો ન કરે.
- ઓઈલ ડેરિવેટિવ્ઝ આધારિત સેક્ટર્સ: પેઈન્ટ, ટાયર, એવિએશન અને કેમિકલ્સ જેવી કંપનીઓના પ્રોફિટ માર્જિન કાચા માલના ઊંચા ભાવને કારણે ઘટી શકે છે.
- અપસ્ટ્રીમ ઓઈલ કંપનીઓ: ક્રૂડના વધતા ભાવ તેમને ફાયદો કરાવી શકે છે.
રોકાણકારોએ આગામી દિવસોમાં 'બ્રેન્ટ ક્રૂડ'ના ભાવ અને સંયુક્ત રાષ્ટ્રની સભામાં થનારા નિવેદનો પર નજર રાખવી જોઈએ.