ભારતે Permanent Court of Arbitration (PCA) ના તાજેતરના નિર્ણયને સત્તાવાર રીતે નકારી કાઢ્યો છે, જેમાં ઇન્ડસ વોટર્સ ટ્રીટીને સંપૂર્ણપણે બંધનકર્તા ગણાવવામાં આવી હતી. આ વિવાદની સીધી અસર Ratle Hydro-Electric પ્લાન્ટના નિર્માણ કાર્ય પર પડી શકે છે.
Ratle Hydro-Electric પ્રોજેક્ટ પર શું અસર પડશે?
હેગ ખાતે સ્થિત Permanent Court of Arbitration (PCA) એ ૩૧ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૬ના રોજ ચુકાદો આપ્યો હતો કે ૧૯૬૦ની સિંધુ જળ સંધિ (Indus Waters Treaty) હજુ પણ સંપૂર્ણ રીતે અમલમાં છે. ટ્રિબ્યુનલે ભારતને Ratle Hydro-Electric પ્લાન્ટના ચોક્કસ નિર્માણ કાર્યો, ખાસ કરીને ડેમની દીવાલ અને વોટર ઇન્ટેક સ્ટ્રક્ચર્સનું કામ અટકાવવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે.
ભારત સરકારે આ ચુકાદાને સંપૂર્ણપણે ફગાવી દીધો છે. સરકારનું કહેવું છે કે આ ટ્રિબ્યુનલ ગેરકાયદેસર રીતે રચાયેલું છે અને તેને સંધિ અંગેના સાર્વભૌમ નિર્ણયો પર કોઈ અધિકારક્ષેત્ર નથી. ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને પાવર સેક્ટરના નિષ્ણાતો માની રહ્યા છે કે આ ભૌગોલિક રાજકીય વિવાદ પ્રોજેક્ટની ડેડલાઇન પર પ્રતિકૂળ અસર કરી શકે છે, જે અંતે પ્રોજેક્ટના ખર્ચમાં વધારો લાવી શકે છે.
ભૌગોલિક રાજકીય સ્થિતિ અને સુરક્ષાના કારણો
નવી દિલ્હીના મતે, ૨૨ એપ્રિલ, ૨૦૨૫ના રોજ પહલગામમાં થયેલા આતંકવાદી હુમલા બાદ સિંધુ જળ સંધિ વ્યવહારિક રીતે સ્થગિત અવસ્થામાં છે. સુરક્ષાની સ્થિતિને જોતા આ સંધિ સામાન્ય રીતે કાર્યરત રહી શકે તેમ નથી, તેથી PCA ની હસ્તક્ષેપને ભારત સ્વીકારતું નથી.
રોકાણકારો માટે શું છે જોખમ?
ઇન્ડસ બેસિનમાં ચાલી રહેલા ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સ માટે આ એક મોટો પડકાર છે. કાયદાકીય અને રાજદ્વારી ખેંચતાણ લાંબા ગાળે હાઇડ્રોપાવર ક્ષેત્રમાં રોકાણ માટે અનિશ્ચિતતા પેદા કરી શકે છે. પ્રોજેક્ટમાં થતો વિલંબ અથવા ડિઝાઇનમાં ફેરફાર કરવાની જરૂરિયાત પ્રોજેક્ટના આર્થિક પાસાઓ પર ભારે પડી શકે છે. આગામી સમયમાં વિદેશ મંત્રાલય (Ministry of External Affairs) અને ઉર્જા મંત્રાલય (Ministry of Power) તરફથી આવનારા સ્પષ્ટીકરણો પર બજારની નજર રહેશે.