અફઘાનિસ્તાન હાલમાં ગંભીર માનવીય સંકટનો સામનો કરી રહ્યું છે. વર્ષ ૨૦૨૬માં પાકિસ્તાન અને ઈરાનથી ૧૨ લાખ લોકો સ્વદેશ પરત ફર્યા છે. દેશના ૯૨% પરિવારો દેવામાં ડૂબેલા છે અને યુએન (UN) ની ૧.૭ અબજ ડોલરની સહાયમાંથી માત્ર ૨૯.૯% ફંડ મળતા અર્થતંત્ર પર ભારે દબાણ વધ્યું છે.
અફઘાનિસ્તાન હાલમાં માનવીય કટોકટીના વમળમાં છે. ૨૦૨૬ના પ્રથમ આઠ મહિનામાં પડોશી દેશો ઈરાન અને પાકિસ્તાનથી આશરે ૧૨ લાખ લોકો પરત ફરતા દેશનું ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને સંસાધનો પર અભૂતપૂર્વ દબાણ સર્જાયું છે. અગાઉથી જ ખાદ્ય અસુરક્ષા અને નબળા અર્થતંત્ર વચ્ચે ઝઝૂમી રહેલા દેશ માટે આ સ્થિતિ વધુ વિકટ બની છે.\n\n### આર્થિક તંગી અને ફંડિંગનું ગાબડું\nવર્ષ ૨૦૨૫માં ૪.૮% નો આર્થિક વિકાસ દર નોંધાયો હોવા છતાં, માથાદીઠ આવકમાં ૫.૬% નો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. આ આર્થિક વિરોધાભાસને કારણે જનતા પર બોજ વધ્યો છે. યુનાઈટેડ નેશન્સ દ્વારા ૧.૭ અબજ ડોલરની માનવીય સહાયની અપીલ કરવામાં આવી હતી, પરંતુ અત્યાર સુધી માત્ર ૨૯.૯% ફંડ મળ્યું છે. આ ભંડોળની અછતને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય એજન્સીઓ પાયાની સેવાઓ આપવામાં મર્યાદિત બની છે.\n\nપરત ફરેલા પરિવારોની સ્થિતિ તો વધુ દયનીય છે. આશરે ૯૨% પરિવારો દેવાના બોજ નીચે દબાયેલા છે અને બેરોજગારીનો સામનો કરી રહ્યા છે. આર્થિક સંઘર્ષને કારણે ૬૩% બાળકો શિક્ષણથી વંચિત છે, જે દેશના લાંબા ગાળાના વિકાસ માટે મોટો પડકાર છે.\n\n### પ્રાદેશિક સ્થિરતા અને ભૌગોલિક રાજનીતિ\nસીમાવર્તી વિસ્તારોમાં અસ્થિરતા પણ એક મોટું કારણ છે. ૨૦૨૬માં પાકિસ્તાન-અફઘાનિસ્તાન સરહદ પર થયેલી અથડામણોમાં ૧,૧૦૦ થી વધુ નાગરિકો ભોગ બન્યા છે. આ હિંસા સરહદી વેપાર અને આર્થિક પુનઃપ્રાપ્તિના પ્રયાસોમાં અવરોધરૂપ બની રહી છે. ભારત દ્વારા પણ તબીબી સહાય અને કામચલાઉ આશ્રયસ્થાનો દ્વારા મદદ કરવામાં આવી રહી છે, પરંતુ જરૂરિયાતનું સ્તર ઘણું વિશાળ છે.\n\n### આગામી સમયમાં શું જોવું?\nહવે નજર એ રહેશે કે આંતરરાષ્ટ્રીય ફંડિંગમાં કોઈ સુધારો થાય છે કે નહીં, કારણ કે ફંડમાં વધુ ઘટાડો માનવીય કટોકટીને વધુ ગંભીર બનાવી શકે છે. આ ઉપરાંત, કાબુલનું વહીવટીતંત્ર સરહદ પર વધતી જતી વસ્તીની જરૂરિયાતો અને સુરક્ષાના પડકારોને કેવી રીતે સંભાળે છે, તે દેશના આર્થિક ભવિષ્ય માટે અત્યંત મહત્વનું રહેશે.