11 સપ્ટેમ્બર, 2026 ના રોજ 9/11 હુમલાને **25 વર્ષ** પૂર્ણ થયા છે. અમેરિકાની બદલાતી રણનીતિ અને US-China વચ્ચેના તણાવની સીધી અસર ગ્લોબલ સપ્લાય ચેઈન અને માર્કેટ સેન્ટિમેન્ટ પર પડી રહી છે, જે ભારતીય રોકાણકારો માટે નવા અવસરો અને જોખમો બંને લાવી રહ્યું છે.
વૈશ્વિક સત્તાનું બદલાતું સ્વરૂપ
9/11 ના હુમલા પછીના બે દાયકામાં અમેરિકાએ તેનું મોટાભાગનું ધ્યાન 'વોર ઓન ટેરર' (War on Terror) પર કેન્દ્રિત કર્યું હતું. વિવિધ રિપોર્ટ્સ મુજબ, મધ્ય પૂર્વના સંઘર્ષો પાછળ અમેરિકાએ $8 ટ્રિલિયનથી વધુનો ખર્ચ કર્યો છે. આ ગાળાનો લાભ લઈને ચીને પોતાની મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષમતા વધારી અને World Trade Organization માં જોડાણ કરીને વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈન પર મજબૂત પકડ બનાવી લીધી.
Great Power Competition તરફ ગતિ
2026 સુધીમાં વૈશ્વિક સ્થિતિ સંપૂર્ણપણે બદલાઈ ગઈ છે. અમેરિકા હવે આતંકવાદ વિરોધી અભિયાનને બદલે 'ગ્રેટ પાવર કોમ્પિટિશન' (Great Power Competition) ને પોતાની પ્રાથમિકતા માની રહ્યું છે. આ આર્થિક અને તકનીકી વર્ચસ્વની લડાઈમાં હવે રોકાણકારો માટે ભૂ-રાજકીય જોખમો (Geopolitical Risks) સમજવા અનિવાર્ય છે.
ભારતીય રોકાણકારો માટે તક અને જોખમ
પશ્ચિમી દેશો હવે ચીન પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે 'China+1' વ્યૂહરચના અપનાવી રહ્યા છે, જે ભારત જેવા મેન્યુફેક્ચરિંગ હબ માટે ગેમ-ચેન્જર સાબિત થઈ શકે છે. જોકે, રોકાણકારોએ નીચે મુજબની બાબતો પર ખાસ નજર રાખવી જોઈએ:
- ટ્રેડ પ્રોટેક્શનિઝમ: વધતા જતાં ટેરિફ અને કડક વેપાર નીતિઓ.
- સપ્લાય ચેઈન રિસ્ટ્રક્ચરિંગ: વૈશ્વિક કંપનીઓ પોતાના પ્લાન્ટ ક્યાં સ્થાપે છે તેના પર નજર.
- માર્કેટ વોલેટાલિટી: US-China તણાવને કારણે કોમોડિટી અને ટેકનોલોજી સેક્ટરમાં જોવા મળતી વધઘટ.
ટૂંકમાં, ભવિષ્યમાં રોકાણના નિર્ણયો લેતી વખતે ભૌગોલિક રાજકીય પરિબળોને નજરઅંદાજ કરી શકાય તેમ નથી.