Pune Mahanagar Parivahan Mahamandal (PMPML) પોતાના ૧૧ લાખ મુસાફરોને ટકાવી રાખવા માટે સસ્તું ભાડું યથાવત રાખી રહી છે. જોકે, ઇલેક્ટ્રિક બસોના મોટા વિસ્તરણ વચ્ચે કંપનીને ભારે ઓપરેશનલ લોસ અને પેન્ડિંગ પેમેન્ટની મોટી સમસ્યાઓ નડી રહી છે.
ભાડામાં એકરૂપતા અને મુસાફરોની સંખ્યા
PMPML એ એસી (AC) અને નોન-એસી બસોમાં એકસમાન ભાડું જાળવી રાખવાની નીતિ અપનાવી છે. આ નિર્ણયનો મુખ્ય હેતુ દૈનિક અંદાજે ૧૧ લાખ મુસાફરોને જાળવી રાખવાનો છે. પુણે મેટ્રોના વિસ્તરણ છતાં, PMPML હજુ પણ પોતાના મુસાફરોનો આંકડો અગાઉના ૧૨ લાખની નજીક રાખવામાં સફળ રહ્યું છે, જે દર્શાવે છે કે સસ્તું ભાડું જાહેર પરિવહનની માંગને જીવંત રાખે છે.
આર્થિક મોડેલ અને વિસ્તરણ
કંપની પોતાની ઓપરેશનલ જરૂરિયાતો માટે 'ગ્રોસ કોસ્ટ કોન્ટ્રાક્ટ' (GCC) મોડેલ પર કામ કરી રહી છે. આ મોડેલ હેઠળ, ખાનગી ઓપરેટરો બસો પૂરી પાડે છે અને તેનું મેન્ટેનન્સ કરે છે, જ્યારે PMPML તેમને નક્કી કરેલી ફી ચૂકવે છે. હાલમાં શહેરમાં ૬૨૦ ઇલેક્ટ્રિક બસો દોડી રહી છે અને ૨૦૨૭ના અંત સુધીમાં આ આંકડો નોંધપાત્ર રીતે વધારવાની તૈયારી છે.
નાણાકીય મુશ્કેલીઓનું જોખમ
એક બાજુ વિસ્તરણની તૈયારી છે તો બીજી બાજુ આર્થિક તંગી પણ સ્પષ્ટ દેખાય છે. છેલ્લા એક દાયકામાં સંસ્થાને ₹3,863.1 કરોડનો સંચિત ઓપરેશનલ લોસ થયો છે. માત્ર FY26માં જ કંપનીએ ₹818 કરોડનું નુકસાન નોંધાવ્યું છે. આ ઉપરાંત, ફ્યુઅલ સપ્લાયર્સ અને કોન્ટ્રાક્ટરોને ચૂકવવાના બાકી નીકળતા ₹299.84 કરોડની લાયબિલિટી પણ કંપની માટે મોટો પડકાર છે.
ભવિષ્યની રણનીતિ: જમીનનું મુદ્રીકરણ
ઇલેક્ટ્રિક બસોના ચાર્જિંગ સ્ટેશન અને પાર્કિંગ માટે જગ્યાની અછત એક મોટી સમસ્યા છે. આ અવરોધને દૂર કરવા અને વધારાની આવક ઊભી કરવા માટે PMPML પોતાની ૩૨ જમીનના ટુકડાઓનું મુદ્રીકરણ (Monetization) કરવાની યોજના બનાવી રહી છે. કોમર્શિયલ ઉપયોગ દ્વારા કમાણી કરવાનો આ પ્લાન કેટલો સફળ રહેશે, તે આગામી સમયમાં જોવું રહ્યું.