ભારતમાં EV બસોનો ક્રાંતિકારી યુગ: ફ્લાઇટ અને ટ્રેન કરતાં પણ સસ્તી!

ખર્ચમાં ઘટાડો મુખ્ય કારણ

Fresh Bus ના ફાઉન્ડર સુધાકર ચિરાએ જણાવ્યું કે, ઇલેક્ટ્રિક બસોની યુનિટ ઇકોનોમિક્સ (Unit Economics) આંતરિક કમ્બશન એન્જિન (ICE) બસો કરતાં 30-50% ઓછી છે. આનાથી બળતણ ખર્ચમાં ભારે ઘટાડો થયો છે. ઉદાહરણ તરીકે, હૈદરાબાદ-બેંગલુરુ જેવા રૂટ પર ડીઝલ બસનો માસિક ખર્ચ ₹8 લાખ થી ઘટીને ઇલેક્ટ્રિક બસ માટે માત્ર ₹1.5 લાખ થઈ ગયો છે.

આ કાર્યક્ષમતા કંપનીઓને ટિકિટના ભાવ સ્પર્ધાત્મક રાખવામાં મદદ કરે છે, જ્યારે બચેલા પૈસાનો ઉપયોગ પેસેન્જર સુવિધાઓ જેવી કે કેમેરા અને સુધારેલા રેસ્ટ સ્ટોપ પર થઈ શકે છે.

બજારનું વિસ્તરણ અને વૃદ્ધિ

ભારતીય ઇલેક્ટ્રિક બસ માર્કેટ હાલમાં આશરે USD 331.9 million નું છે અને તેનો અંદાજ છે કે 2026 સુધીમાં તે USD 1.41 billion અને 2030 સુધીમાં USD 2.92 billion સુધી પહોંચી શકે છે. બેટરી ઇલેક્ટ્રિક બસો (BEVs) આ વૃદ્ધિમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી રહી છે.

Fresh Bus દેશભરમાં ઝડપથી વિસ્તરણ કરી રહી છે. કંપની મુંબઈમાં સપ્ટેમ્બર સુધીમાં અને દિલ્હીમાં ડિસેમ્બર સુધીમાં લોન્ચ કરવાની યોજના ધરાવે છે. આગામી 24-36 મહિનામાં 500-1,000 બસો ચલાવવાનું લક્ષ્ય છે અને $40 million ના ફંડિંગ રાઉન્ડ માટે ચર્ચા ચાલી રહી છે.

આ ઉપરાંત, વધતા હવાઈ ભાડા (Airfares) અને ટ્રેનોમાં ભીડ પણ EV બસો તરફ લોકોનું આકર્ષણ વધારી રહી છે.

સ્પર્ધકો અને સરકારી નીતિઓ

GreenCell Mobility જેવી અન્ય કંપનીઓ પણ તેના ફ્લીટને 5,000 ઇલેક્ટ્રિક બસો સુધી વધારવાની યોજના ધરાવે છે. FAME-II અને PM-eBus Sewa જેવી સરકારી પહેલો આ ક્ષેત્રના વિકાસને ટેકો આપી રહી છે.

જોકે, PMI Electro Mobility, Olectra Greentech, અને Switch Mobility જેવી કંપનીઓ સરકારી કોન્ટ્રાક્ટ જીતી રહી છે, જ્યારે Tata Motors જેવી મોટી કંપનીઓએ બજાર હિસ્સો ગુમાવ્યો છે. Fresh Bus એ FY23 માં ₹2.1 crore નું નુકસાન નોંધાવ્યું હતું, જે દર્શાવે છે કે નફાકારકતા તરફનો માર્ગ હજુ વિકસિત થઈ રહ્યો છે.

પડકારો અને ભવિષ્ય

લાંબા અંતરના રૂટ માટે ચાર્જિંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર (Charging Infrastructure) ની મર્યાદાઓ અને બેટરી રિપ્લેસમેન્ટનો ખર્ચ જેવા પડકારો પણ છે. તેમ છતાં, દરરોજ 20-25 લાખ મુસાફરોની દૈનિક જરૂરિયાત અને 2030 સુધીમાં 50,000 ઇ-બસના સરકારી લક્ષ્યાંક સાથે, ભારતમાં ઇલેક્ટ્રિક ગતિશીલતાનું ભવિષ્ય ઉજ્જવળ દેખાઈ રહ્યું છે.