એર ઈન્ડિયા 787 ક્રેશ: પાઈલટ નહીં, વીજળીની ખામી જવાબદાર? FIP નો નવો સિદ્ધાંત

નવો સિદ્ધાંત: વીજળીની ખામી દુર્ઘટના પાછળ?

Federation of Indian Pilots (FIP) એ જૂન 2025 માં થયેલી એર ઈન્ડિયા AI171 ફ્લાઇટની દુર્ઘટના માટે એક ટેકનિકલ થિયરી રજૂ કરી છે. તેમનું સૂચન છે કે 'લિફ્ટ-ઓફ પહેલા થયેલા ઇલેક્ટ્રિકલ ડિસ્ટર્બન્સ'ને કારણે 'અનઇન્ટેન્ડેડ રિલે ઓપરેશન' થયું, જેણે બંને એન્જિનમાં ફ્યુઅલ સપ્લાય બંધ કરી દીધો. આ થિયરી અગાઉના તારણોને પડકારે છે, જેમાં પાઈલટની ભૂલ પર ભાર મુકવામાં આવ્યો હતો. FIP એ નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલયને આ સિદ્ધાંત સુપરત કર્યો છે. યુનિયન લિથિયમ-આયન બેટરીના વર્તન, અસામાન્ય વોલ્ટેજ હેઠળ રિલેનો પ્રતિભાવ અને એરક્રાફ્ટની જટિલ ઇલેક્ટ્રિકલ સિસ્ટમમાં સંભવિત સમસ્યાઓ પર પ્રકાશ પાડે છે.

બોઇંગ 787 ની 'મોર-ઇલેક્ટ્રિક' ડિઝાઇન તપાસ હેઠળ

બોઇંગ 787 ડ્રીમલાઇનર, જે પરંપરાગત ન્યુમેટિક અને હાઇડ્રોલિક સિસ્ટમ્સને બદલે ઇલેક્ટ્રિકલ પાવર પર વધુ નિર્ભર છે, તે હવે તપાસ હેઠળ છે. આ 'મોર-ઇલેક્ટ્રિક' ડિઝાઇન કાર્યક્ષમતા વધારે છે પરંતુ ઇલેક્ટ્રિકલ સિસ્ટમમાં સમસ્યાઓનો નવો સ્ત્રોત પણ બની શકે છે. છ જનરેટર અને જટિલ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન યુનિટ્સ દ્વારા સંચાલિત આ સિસ્ટમમાં, બેટરી શોર્ટ સર્કિટ અથવા વોલ્ટેજની અસામાન્યતા રિલેની સ્થિતિ બદલી શકે છે, જે ફ્યુઅલ શટઓફ વાલ્વને અસર કરી શકે છે. FIP નું સૂચન છે કે આના કારણે બંને એન્જિન એકસાથે બંધ થઈ શકે છે, ખાસ કરીને જો રેમ એર ટર્બાઇન (Ram Air Turbine) કાર્યરત થયા પછી ઇલેક્ટ્રિકલ સિસ્ટમના શેર્ડ પાથ (shared paths) સામેલ હોય.

બોઇંગ માટે સુરક્ષા ચિંતાઓ અને બજાર પર અસર

આ સુરક્ષા ચિંતાઓને કારણે બોઇંગના શેર પર દબાણ વધી રહ્યું છે. મે 2026 માં, બોઇંગના શેર $221.30-$227.38 ની આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહ્યા હતા, જેની માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન આશરે $175-180 બિલિયન હતી. તેનો P/E રેશિયો 95.9 થી 107 ની વચ્ચે રહ્યો છે. ભૂતકાળમાં 737 MAX ગ્રાઉન્ડિંગ જેવી ઘટનાઓએ બોઇંગના શેરને 18% સુધી નીચે લાવી દીધા હતા અને અબજો ડોલરનું માર્કેટ વેલ્યુ ગુમાવ્યું હતું. FIP ની નવી થિયરી રોકાણકારોના વિશ્વાસ અને ભવિષ્યના ઓર્ડરને અસર કરી શકે છે. વાઇડબોડી માર્કેટમાં, જ્યાં એરબસ A350 ઘણીવાર પસંદ કરવામાં આવે છે, ત્યાં બોઇંગ 777X ની ડિલિવરીમાં વિલંબ (2027 સુધીમાં સેવામાં પ્રવેશ) અને 2025 માં એરબસ દ્વારા વધુ ઓર્ડર સુરક્ષિત કરવા જેવી બાબતો બોઇંગ માટે પડકારરૂપ છે.

એનાલિસ્ટ્સનો મત અને ભાવિ જોખમો

મોટાભાગના એનાલિસ્ટ્સ બોઇંગને 'Buy' રેટિંગ આપી રહ્યા છે અને આગામી 12 મહિનામાં 20-24% અપસાઇડની સંભાવના જોઈ રહ્યા છે. જોકે, FIP ની ટેકનિકલ થિયરી જેવી ઘટનાઓ લાંબા અને જટિલ ઇલેક્ટ્રિકલ અભ્યાસ તરફ દોરી શકે છે, જે અંતિમ અકસ્માત અહેવાલને વિલંબિત કરી શકે છે અને અનિશ્ચિતતા વધારી શકે છે. આના કારણે બોઇંગની સમગ્ર ફ્લીટની ઇલેક્ટ્રિકલ સિસ્ટમ ડિઝાઇન ફિલોસોફી પર વધુ નિયમનકારી ધ્યાન આવી શકે છે. Weiss Ratings જેવી કેટલીક એજન્સીઓએ બોઇંગના શેરને 'Sell' રેટિંગ આપીને જોખમો પર ભાર મૂક્યો છે.