ભારત સરકાર ૨૦૪૭ સુધીમાં દેશની પોર્ટ કેપેસિટીને ચાર ગણી વધારવાની મહત્વાકાંક્ષી યોજના પર કામ કરી રહી છે. આ પગલાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય વેપારમાં કાર્યક્ષમતા લાવવાનો અને લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચમાં મોટો ઘટાડો કરવાનો છે.
સરકારના વિઝન મુજબ, આગામી વર્ષોમાં પોર્ટ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં મોટું રોકાણ જોવા મળશે. હાલમાં ભારતનો લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચ GDP ના ૧૩% થી ૧૪% જેટલો ઉંચો છે, જે વૈશ્વિક સરેરાશ કરતા વધારે છે. વાણિજ્ય મંત્રી પીયૂષ ગોયલે નેધરલેન્ડની મુલાકાત દરમિયાન રોટરડેમ પોર્ટની ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરવા પર ભાર મૂક્યો હતો. આ પ્રોજેક્ટ્સમાં હવે માત્ર ક્ષમતા જ નહીં, પરંતુ ઓટોમેટેડ ટર્મિનલ્સ અને કાર્બન કેપ્ચર જેવી ગ્રીન ટેકનોલોજી પર પણ ખાસ ધ્યાન આપવામાં આવશે.
સાગરમાલા પ્રોજેક્ટનું મહત્વ
આ આખી યોજનાના કેન્દ્રમાં 'સાગરમાલા પ્રોજેક્ટ' છે. તેનો હેતુ પોર્ટ્સને રેલ અને રોડ નેટવર્ક સાથે સીધી રીતે જોડવાનો છે. લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચ ઘટવાથી ભારતીય મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટરને વૈશ્વિક માર્કેટમાં સ્પર્ધાત્મક લાભ મળશે. Adani Ports અને JSW Infrastructure જેવી કંપનીઓ આ સરકારી માળખાકીય ફ્રેમવર્ક હેઠળ મોટો લાભ મેળવી શકે તેમ છે.
રોકાણકારો માટે જોખમો
મોટા પાયાના ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સમાં હંમેશા જમીન સંપાદન, રેગ્યુલેટરી મંજૂરીઓ અને ફંડિંગના પડકારો રહેલા છે. જો પ્રોજેક્ટમાં વિલંબ થાય તો ખર્ચ વધી શકે છે, જે કંપનીઓની બેલેન્સ શીટ પર અસર કરી શકે છે. આ ઉપરાંત, વૈશ્વિક વેપારની વોલ્યુમમાં ઘટાડો થાય તો નવી બનેલી ક્ષમતાનો વપરાશ ઓછો થવાનું જોખમ પણ રહેલું છે.
મેનપાવર અને ભવિષ્ય
માત્ર ફિઝિકલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર જ નહીં, પણ સરકાર મુંબઈમાં મેરિટાઇમ યુનિવર્સિટી દ્વારા સ્કીલ્ડ લેબર તૈયાર કરવા પર પણ ધ્યાન આપી રહી છે. હવે રોકાણકારોએ આગામી બજેટ ફાળવણી, નવા ટેન્ડર અને જમીન સંપાદનની ગતિવિધિઓ પર નજર રાખવી જોઈએ.